Блискиот Исток повторно се приближува до нова опасна точка на ескалација?!
Саудиска Арабија, според регионални блискоисточни и западни извори, подготвува голема воена операција во Јемен. Во центарот на плановите се силите на Хутите, кои се поддржани од Иран. Според информациите, во можната офанзива би можеле да бидат мобилизирани повеќе од 100.000 јеменски борци. Операцијата би ја предводеле јеменски сили што дејствуваат под надзор на Ријад. Саудиското воено воздухопловство би обезбедувало и воздушна поддршка.
Битка за Баб ел Мандеб
Главната цел е враќање на контролата врз стратешките подрачја по должината на брегот на Црвено Море. Особено е важен теснецот Баб ел Мандеб, една од најзначајните поморски точки во светот. Преку него минува важна трговска рута што ги поврзува Европа и Азија. Контролата врз овој теснец затоа има значење далеку надвор од јеменскиот конфликт.
Две воени опции на маса
Според информациите, Ријад разгледува најмалку две можни варијанти за операцијата. Првата би била ограничен продор кон крајбрежните области околу Баб ел Мандеб. Целта на таквиот потег би била повторно воспоставување безбедна пловидба. Втората опција е многу поширока и би подразбирала координирани напади на повеќе фронтови. Во таков развој на настаните би биле опфатени повеќе јеменски провинции. Меѓу нив се споменуваат Ал Бајда, Мариб, Таиз и Ал Џауф. Таквата операција би била многу посложена и со многу поголем ризик од ескалација. Не е познато која од двете варијанти на крајот би ја избрал Ријад. Исто така, нема официјална потврда за точниот датум на евентуалниот почеток. Процените на изворите се движат од наредните недели до периодот по американските избори во ноември.
Вашингтон во заднина
Саудиска Арабија во подготовките не е целосно сама. Соединетите Американски Држави, според извештаите, обезбедуваат разузнавачка поддршка. Таа поддршка вклучува и информации релевантни за саудиските воздушни операции. Сепак, засега не се очекува Вашингтон да влезе директно во борбите. И другите партнери на Ријад главно би имале поддржувачка, а не борбена улога. Турција и Пакистан обезбедиле воена опрема што Саудијците ја користат во Јемен. Франција, според информациите, придонесува со одбранбени системи. Така се создава поширока мрежа на поддршка околу потенцијалната операција. Но директно учество на странски сили во копнените борби засега не се очекува. Тоа би можело да биде клучно за ограничување на ризикот од поширока регионална војна.
Стариот конфликт се враќа?
Саудиска Арабија е директно вмешана во јеменската војна уште од 2015 година. За потсетување, тогаш Ријад предводеше арапска коалиција во поддршка на меѓународно признаената јеменска влада. Хутите претходно ја презедоа контролата врз главниот град Сана. По години жестоки борби, во 2022 година беше постигнато примирје. Тоа во голема мера се одржа сè до новото влошување на регионалната безбедносна состојба.
Во меѓувреме Хутите повторно започнаа со ракетни и беспилотни напади. На удар се најдоа и пловила и инфраструктура поврзана со Саудиска Арабија. Со тоа јеменскиот конфликт повторно добива поширока регионална димензија.
За Ријад, губењето на контролата врз стратешките крајбрежни области станува сериозен безбедносен проблем. Особено чувствително прашање е слободата на пловидба низ Баб ел Мандеб.
На прагот на нова ескалација
Евентуална офанзива со десетици илјади борци би била сериозен пресврт во јеменската војна. Нејзиниот исход би зависел од способноста на јеменските сили да дејствуваат координирано. Хутите, од друга страна, располагаат со искуство во долготрајно асиметрично војување. Токму затоа секој копнен напредок би можел да биде проследен со жесток одговор. Дополнителен ризик претставува можноста конфликтот повторно да се прошири кон соседните држави. За Ријад, дилемата е како да ја врати контролата врз стратешките позиции без да се вовлече во нова долга војна.
Од друга страна, за светската економија, прашањето е колосално и гласи „дали повторно ќе биде загрозена пловидбата низ Црвено Море“..
Баб ел Мандеб е премногу важна точка за нејзиното нарушување да остане само локален проблем. Затоа секој потег на Ријад во следните недели внимателно ќе се следи во јавноста.
Но исто така ќе се следи и во Вашингтон, Техеран и европските престолнини. Ако офанзивата навистина започне, Јемен повторно би можел да стане едно од главните жаришта на новата блискоисточна криза. Р.С.
