Постигната согласност помеѓу Вашингтон и Техеран по првата рунда разговори во Швајцарија и покрај тензиите
Првата рунда разговори помеѓу високи американски и ирански претставници во Швајцарија заврши во понеделникот, соопштија медијаторите, по напнатото отворање обележано со објавата на Техеран дека повторно го затворил Ормускиот Теснец и повторувањето на заканите на американскиот претседател Доналд Трамп за продолжување на нападите врз Иран.
Во заедничка изјава од земјите посредници Катар и Пакистан се вели дека САД и Иран се согласиле со нацрт на патот кон конечен договор во рок од 60 дена. Техничките разговори ќе продолжат до крајот на неделата во швајцарското планинско одморалиште Бургеншток, во сопственост на Катар, според соопштението што го објави Министерството за надворешни работи на Катар.
Забележан напредок за најважните прашања за Либан и Ормускиот Теснец
Двете страни се согласиле на механизам за прекин на борбите во Либан и отвориле комуникациска линија за да се обезбеди безбеден премин за комерцијалните бродови низ Ормускиот Теснец, се вели во соопштението.
Потпретседателот на САД, Џеј Ди Венс, почна разговори со иранските претставници во неделата според условите на меморандумот за разбирање за продолжување на кревкото примирје од април за најмалку уште 60 дена. Дискусиите продолжија до раните утрински часови во понеделникот. Во објава на социјалните мрежи, иранскиот министер за надворешни работи Абас Аракчи изјави дека неговата земја обезбедила ослободување од извоз на нафта и петрохемикалии, ослободување дел од замрзнатите средства и започнување план за реконструкција и развој на Иран. Белата куќа немаше непосреден коментар кога беше прашана дали разговорите на високо ниво засега се завршени.
Претседателот Трамп изјави дека се согласил со меморандумот за разбирање од минатата недела за да се спречи глобална економска депресија од високите цени на нафтата предизвикани од затворањето на Ормускиот Теснец. Цените на нафтата паднаа во текот на изминатата недела на нивоа невидени од почетокот на војната на 28 февруари со нападите на САД и Израел врз Иран. По заедничката изјава, фјучерсите на суровата нафта брент дополнително паднаа за повеќе од еден долар, на 79,44 долари за барел.
Различни верзии за преговорите од американски и од ирански извори
Американски и ирански извори дадоа одделни извештаи за разговорите во Швајцарија. Иранската новинска агенција „Тасним“, повикувајќи се на информиран извор, соопшти дека откако заканите на Трамп станале јавни, иранската делегација одбила да се врати во просторијата каде што се воделе разговорите, иако пораките сè уште се разменувале преку пакистански и катарски посредници. Трамп ја повтори претходната закана дека САД ќе го преземат Ормуз и евентуално ќе наплатат сопствена такса, соопшти „Фокс њуз“ во пресрет на почетокот на разговорите во неделата.
Според изворот на „Тасним“, Иранците рекле дека почетокот на преговорите за нуклеарните прашања бара испорака на други делови од меморандумот за разбирање, вклучително и ослободување на замрзнатите средства и американските ослободувања со кои се овластува извозот на иранска нафта.
– Иранците никогаш не заминаа и сè уште се тука, се состануваат и преговараат до доцна во ноќта. Разговаравме за теснецот, Либан, нуклеарните прашања и за деталите за спроведување на меморандумот за разбирање, меѓу другите теми – изјави за „Ројтерс“ американски дипломат вклучен во разговорите. Р.С.
Конфликтот низ бројки
Американскиот магазин „Тајм“ се обиде преку домашни извори да даде процена низ статистички податоци за ефектите од војната во Иран врз двете опфатени страни. Извесно е дека процената е некомплетна бидејќи
податоците се од април и мај додека уште беа достапни одредени информации од Техеран и од Вашингтон
29 милијарди долари трошоци за САД
Министерот за одбрана Пит Хегсет не даде детали за прашањето колку пари беа потрошени во конфликтот, но контролорот на Пентагон, Џеј Херст, уште во мај сведочеше дека операцијата „Епски бес“ веќе ги чинела американските даночни обврзници околу 29 милијарди долари.
3.636 жртви во Иран
Новинската агенција „Активисти за човекови права“ со седиште во САД во април објави дека 3.636 Иранци се убиени од почетокот на војната. Бројките собрани од владини изјави, министерства за здравство и од извештаи за човекови права покажуваат дека најмалку 2.100 од тие жртви биле цивили – огромното мнозинство убиени од воздушните напади на САД и Израел.
270 милијарди долари претрпени штети од Иран
Друга значајна мерка за влијанието на војната е финансиската. Иранската влада во април изјави за руска новинска агенција дека конфликтот ја чинел земјата 270 милијарди долари во директни и индиректни штети.
2,2 билиони долари трошоци поради затворање на Ормуз
Институтот за економија и мир месецов процени дека војната меѓу САД и Иран го намалува глобалниот БДП за приближно 2,2 билиони долари годишно (еден билион е илјада милијарди) – бројка што би можела да порасне ако мировниот договор се соочи со пречки или ако борбите продолжат.
Еден милион раселени Либанци во конфликтот помеѓу Израел и Хезболах
Канцеларијата на Обединетите нации за координација на хуманитарни прашања соопшти дека над еден милион Либанци се раселени од почетокот на војната меѓу САД и Иран. Исто така, процени дека речиси секој четврти жител на Либан се соочува со „криза и вонредни нивоа на несигурност во храната“. Р.С.
Иран го наведува Либан како причина за повторното затворање на Ормуз
Договорот повикува на повторно отворање на Ормускиот Теснец, што стана точка на застој за глобалните енергетски испораки, и прекинување на сите непријателства, вклучително и во Либан, каде што Израел продолжи да извршува смртоносни напади додека иранскиот сојузник Хезболах пука врз израелски цели.
Иран, тврдејќи дека САД не ја исполниле својата обврска за запирање на борбите во Либан, за време на викендот соопшти дека повторно го запрел поморскиот сообраќај низ теснецот и дека разговорите в недела нема да опфатат суштински прашања како што е нуклеарната програма на Иран.
На разговорите во Швајцарија, каде што американските и иранските претставници се сретнаа во присуство на катарски медијатори, Венс го минимизираше влијанието на насилството во Либан, велејќи дека е постигнат напредок кон прекинување на непријателствата таму.
– Овие работи секогаш се малку хаотични – рече американскиот потпретседател.
Назад во Соединетите Американски Држави, Трамп се закани дека ќе ги продолжи нападите врз Иран ако не ги заузди своите сојузници. Дури и додека Трамп му се закануваше на Иран, Венс им рече на новинарите дека американскиот претседател „замолил да свртиме нов лист за да го трансформираме нашиот однос со народот на Иран“.
Доцна во неделата, американски дипломат рече дека дискусиите вклучуваат „разјаснување на некои од збунувачките пораки од Иран за теснецот и градење механизми за деконфликт за да се обезбеди дека теснецот ќе остане целосно отворен“.
И покрај објавувањето нов прекин на огнот во Либан во петокот, има малку знаци за крај на борбите таму. Иран во саботата соопшти дека како резултат на тоа, повторно го затворил теснецот, чие затворање речиси четири месеци предизвика најголемо нарушување на глобалните енергетски резерви во историјата.
Пет брода го поминаа теснецот во неделата, што е остар пад од 26-те брода забележани еден ден претходно, покажаа податоците од аналитичката фирма „Кплер“. Податоците може да ги исклучат бродовите што ги исклучуваат своите транспондери додека патуваат во Заливот.
Се чинеше дека неделата е најмирниот ден во Либан по подолго време, без извештаи за поголемо насилство по два дена жестоки израелски напади и оган од борците на Хезболах врз израелските позиции. Повеќе од еден милион луѓе ги напуштија своите домови во Либан откако Израел изврши инвазија во март за да ги гони борците на Хезболах што пукаа преку границата во поддршка на Техеран. Р.С.
