Кус осврт кон една граѓанска дилема од областа на економијата
- Најголеми економии во светот во 2026 година се Кина и САД. Кина се рангира како најголема економија во светот според паритетот на куповната моќ (ПКМ), додека САД остануваат број еден според номиналниот БДП
Темата за развојот на земјите и нивната економска моќ има голем одраз врз животниот стандард на граѓаните. Покрај мерењето на бруто-домашниот производ (БДП), како еден од моделите што кажуваат колку една земја е развиена, сѐ почести се споредбите и со економската мерка паритет на куповната моќ (ПКМ). Светските економисти направија паралела меѓу најразвиените земји земајќи ги предвид двете опции, со цел да откријат која има поголем економски раст.
Дали најголема економија во светот се САД или Кина? Одговорот зависи од тоа како го мерите БДП. Ова рангирање ги споредува 20-те најголеми економии во светот во 2026 година користејќи ги проекциите на Меѓународниот монетарен фонд за светските економски изгледи. Тоа ги рангира земјите според номиналниот БДП, кој го мери производството по тековните пазарни девизни курсеви, и според паритетот на куповната моќ (ПКМ), кој ги приспособува разликите во локалните цени и трошоците за живот.
Номиналниот БДП е стандардна мерка што се користи за споредување на економиите на глобално ниво, бидејќи го одразува производството по тековните пазарни девизни курсеви. Според оваа мерка, Соединетите Американски Држави остануваат најголема економија во светот, со проектирано производство од 32,4 билиони долари (еден билион е еднаков на илјада милијарди) во 2026 година. По САД следува Кина со 20,9 билиони долари, а Германија е на третото место со 5,5 билиони долари (првата табела содржи податоци со кои се рангираат земјите според нивниот проектиран номинален БДП во 2026 година).
Брзата индустријализација на Кина и растот предводен од извозот ја трансформираа во втора најголема економија во светот по номинален БДП, надминувајќи ги Германија во 2007 година и Јапонија во 2010 година.
Сепак, кога се мери паритетот на куповната моќ, што наједноставно кажано е колку можат граѓаните на една земја да купат за платите што ги добиваат, Кина ги надмина САД според ПКМ во 2014 година.
Приспособување на куповната моќ
Кинеската економија приспособена според ПКМ изнесува 44,3 билиони долари во 2026 година, над 10 билиони долари повеќе од САД, од 32,4 билиони долари. Ова приспособување ги одразува големите разлики во локалните цени меѓу земјите. Еден долар од производството во САД купува помалку од истиот долар од производството во земја како Кина или Индија, од кои втората има трет најголем БДП во светот кога се приспособува за куповната моќ.
Земјите во развој како Кина и Индија се поттикнати на глобалните рангирања поради нивните пониски трошоци за живот во споредба со поразвиените економии. Како резултат на тоа, некои од најголемите економии во светот по номинален БДП целосно паѓаат од листата на топ 20.
Најголемите победници и губитници
Русија (7,5 билиони долари) од петта најголема економија во Европа според номиналниот БДП станува најголема кога се приспособува според куповната моќ. Додека поголемите економии како Франција, Германија и Обединетото Кралство, исто така, бележат зголемување во споредба со нивниот номинален БДП, кое е мало во споредба со речиси тројното зголемување на вредноста на производството на Русија.
Индонезија (5,4 билиони долари) бележи најголема промена во рангирањето. Приспособувањето според куповната моќ ја прави огромната островска земја од Југоисточна Азија да скокне за 10 места, од 17-то на седмото.
Рангирањето според паритетот на куповната моќ истакнува каде стоките и услугите можат да се произведуваат или купуваат поевтино, што ги прави корисни за споредување на домашната економска активност и животниот стандард.
Сепак, номиналниот БДП останува претпочитана мерка за процена на големината на финансискиот пазар, меѓународната трговија и глобалното економско влијание. Гледањето на обете статистики заедно дава поцелосна слика за најголемите економии во светот. Е.Р.
До 2031 година Македонија би била седма најбрзорастечка економија
- Проектираниот просечен раст од три проценти годишно е повеќе од двојно повисок од оној на еврозоната и ја позиционира Македонија меѓу најуспешните европски економии според среднорочните прогнози на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ)
Најновите среднорочни економски проекции на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) носат охрабрувачки перспективи за македонската економија. Според прогнозите за периодот од 2027 до 2031 година, Македонија ќе остварува просечен економски раст од околу 3 проценти годишно, што ја рангира како седма најбрзорастечка економија во Европа.
Ваквата проекција ја издвојува земјата како една од економиите со најдобри развојни изгледи на континентот и ја става значително над просекот на Европската Унија и еврозоната.
Раст двојно побрз од еврозоната
Според ММФ, економијата на еврозоната во истиот период ќе расте со просечно 1,21 процент годишно, додека Европската Унија ќе бележи раст од околу 1,44 проценти. Тоа значи дека македонската економија, доколку се реализираат прогнозите, ќе напредува со повеќе од двојно повисока динамика од најразвиените европски економии. Во групата земји со највисоки стапки на раст, покрај Македонија, се и другите економии од Западен Балкан – Албанија, Косово, Србија, Црна Гора и Босна и Херцеговина. Заедничка карактеристика на овие пазари е потенцијалот за побрзо приближување кон европскиот просек преку инвестиции, инфраструктурен развој и структурни реформи.
Европа со умерени изгледи
ММФ оценува дека големите европски економии и во следните години ќе останат под притисок на неколку долгорочни фактори: висок јавен долг, стареење на населението, слаб раст на продуктивноста, повисоки енергетски трошоци и геополитичка неизвесност.
Поради тоа, Германија се очекува да има просечен раст од само 0,92 проценти, додека Италија ќе биде уште послаба, со 0,7 проценти годишно. Најдобри перформанси во Европа се прогнозираат за Малта, со речиси 4 проценти просечен годишен раст.
Што значи проектираниот раст за Македонија?
Економистите често посочуваат дека континуиран раст од околу 3 проценти годишно претставува стабилна основа за постепено зголемување на животниот стандард, отворање нови работни места, раст на инвестициите и натамошно приближување на домашната економија кон просекот на Европската Унија. Сепак, остварувањето на ваквите проекции ќе зависи од повеќе фактори, меѓу кои се продолжување на инвестициите, подобрување на продуктивноста, стабилни јавни финансии, поголема конкурентност на компаниите и ефикасно спроведување на реформите.
Светската економија ќе продолжи да расте
Во глобални рамки, ММФ прогнозира просечен економски раст од 3,2 проценти годишно до 2031 година. Азија ќе остане главен двигател на светската економија, со раст од околу 4,6 проценти, додека Индија ќе ја задржи позицијата на една од најбрзорастечките големи економии во светот, со очекуван просек од 6,5 проценти.
Проекциите на ММФ испраќаат јасна порака дека Македонија има реална можност во наредниот петгодишен период да се вброи меѓу европските економии со највисока динамика на раст. Иако прогнозите не се гаранција за нивна реализација, тие претставуваат значаен показател за потенцијалот на домашната економија и за можноста земјата да продолжи со побрзо темпо на економско приближување кон развиените европски држави. Е.Р.
Клучни бројки
• Македонија: три отсто
просечен годишен раст
(2027–2031)
• Рангирање во Европа:
7. место според прогнозите на ММФ
• Еврозона: 1,21 отсто
• Европска Унија: 1,44 отсто
• Германија: 0,92 отсто
• Италија: 0,7 отсто
• Малта: 3,96 отсто (најбрз раст во Европа)
• Светска економија: 3,2 отсто
• Азија: 4,6 отсто
• Индија: 6,5 отсто
