Израел брза да ја редефинира картата на Блискиот Исток пред новиот договор меѓу САД и Иран
Додека вниманието на светската јавност главно е насочено кон преговорите меѓу САД и Иран, на теренот во Либан се одвива процес што може суштински да ја промени безбедносната архитектура на Блискиот Исток. Израелските воени операции во јужен Либан во последниот период покажуваат тенденција на продор кон подлабоки делови од либанската територија, отворајќи прашања за долгорочните цели на израелската стратегија.
Според многу аналитичари, сегашните воени активности не треба да се гледаат изолирано, туку како дел од поширока регионална пресметка во која се испреплетуваат интересите на Израел, Иран и САД. Во таа сложена геополитичка равенка, Либан станува едно од најважните боишта каде што се определува идниот баланс на моќта.
Преговорите меѓу САД и Иран остануваат неизвесни
Веќе со месеци дипломатските извори повторуваат дека Вашингтон и Техеран се „на чекор“ до нов договор. Сепак, и покрај многубројните најави за напредок, клучните несогласувања остануваат непроменети.
Иран не покажува подготвеност да се откаже од своите стратешки позиции и регионални интереси, особено во поглед на сопствената безбедност и влијание во Персискиот Залив. Од друга страна, американската администрација е под притисок да избегне нова голема воена конфронтација што би можела дополнително да ги дестабилизира глобалната економија и енергетските пазари.
Поради тоа, не е исклучена можноста наместо траен договор, да биде постигнат привремен меморандум, кој би овозможил краткорочна стабилизација и би го намалил ризикот од директен судир меѓу двете држави.
Зошто Израел не сака да чека дипломатско решение
Токму во овој момент се појавува и стратешката дилема на Израел. Во Ерусалим постои процена дека секое идно разбирање меѓу Вашингтон и Техеран неизбежно ќе ги опфати и конфликтите во Либан, Газа и поширокиот регион.
Од перспектива на израелското раководство, таков договор би можел да создаде ограничувања за понатамошните нивни воени операции против Хезболах. Затоа некои аналитичари сметаат дека сегашната динамика на теренот претставува обид да се создадат нови реалности пред дипломатијата да ги постави своите рамки.
Со други зборови, доколку во иднина се отвори простор за политичко решение, Израел би сакал во тие разговори да влезе од позиција на максимална територијална и воена предност.
Судир на приоритети меѓу Нетанјаху и Трамп
Иако Израел и САД традиционално се блиски сојузници, нивните непосредни приоритети не секогаш се идентични. Во изминатиот период сè почесто се забележуваат разлики во пристапот кон кризите во регионот.
За израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху главен приоритет останува слабеењето на иранската регионална мрежа на сојузници и вооружени групи. Од таа перспектива, Хезболах се смета за директна и долгорочна закана што мора да биде значително ослабена пред да се пристапи кон каков било политички компромис.
Од друга страна, Доналд Трамп и неговите политички советници се соочуваат со поширок спектар на предизвици. Американската економија, енергетските пазари, глобалната конкуренција со Кина и внатрешните политички пресметки бараат избегнување нова долготрајна блискоисточна војна.
Токму затоа Вашингтон е повеќе заинтересиран за управување со кризата и нејзино ограничување, додека Израел настојува да ја искористи моменталната ситуација за трајно менување на безбедносните услови на своите северни граници.
Либан како дел од пошироката регионална стратегија
Воените операции во Либан не можат да се одвојат од пошироката стратегија што Израел ја спроведува во последните години. Целта не е само непосредна безбедност туку и создавање поинаков регионален баланс во кој иранското влијание би било значително намалено. Во таа смисла, либанскиот фронт претставува само еден сегмент од пошироката конфронтација, која се протега од Средоземно Море до Персискиот Залив.
Доколку дипломатските разговори меѓу САД и Иран навистина резултираат со некаков договор, тогаш актуелните воени движења може да се покажат како обид однапред да се дефинираат идните политички и безбедносни параметри на регионот.
