- Со петнаесет години работа зад себе, весникот „Илинден“ останува жив симбол на македонската упорност и љубов кон македонскиот јазик и македонскиот идентитет. За неговото значење ќе зборува историјата – но веќе денес е јасно дека „Илинден“ е повеќе од весник: тој е глас на македонската душа во Албанија
На 1 март 2011 година, како двоброј (март/април), се појави првиот број на македонскиот весник „Илинден“, гласило на македонското друштво „Илинден“ – Тирана. Тој ден не беше само почеток на едно ново издание туку и историски миг во кој македонската заедница во Албанија доби свој сопствен глас, своја трибина и своја духовна закрила. Весникот „Илинден“ од самиот почеток се постави како жив сведок на постоењето на Македонците во Албанија, како чувар на нивниот јазик, идентитет и културна меморија. Со секој отпечатен број, „Илинден“ негува и пренесува зборови што ја одржуваат врската меѓу генерациите, што ја потврдуваат самобитноста и што ја зацврстуваат свеста за припадност кон македонскиот народ. Весникот не е само хартија и мастило – тој е мост меѓу минатото и иднината, меѓу корените и современоста, меѓу Македонците во Албанија и нивните сонародници во Македонија и дијаспората низ светот. „Илинден“ стана симбол на упорноста и љубовта кон мајчиниот јазик, кој во неговите страници живее, се развива и се брани од заборав. Тој е сведоштво дека македонскиот идентитет не може да биде избришан, туку напротив – преку зборот, преку сведоштвата и преку културната размена, тој се зацврстува и се пренесува понатаму. Весникот е доказ дека македонската мисла и македонскиот дух имаат своја сила, и во услови на малцинска положба, и дека преку медиумот на јазикот тие стануваат видливи и препознатливи. Од првиот број до денес, „Илинден“ е повеќе од весник – тој е хроника на македонското постоење во Албанија, архив на борбата за зачувување на јазикот и културата и светилник што ја осветлува патеката на идните генерации.
Петнаесет години „Илинден“ – мост на македонскиот јазик и идентитет во Албанија
Во срцето на Тирана, со свеченост исполнета со достоинство и гордост, беше одбележан петнаесетгодишниот јубилеј од основањето на македонскиот весник „Илинден“. Настанот не беше само формално одбележување на една годишнина туку вистинска прослава на македонскиот јазик, култура и идентитет, кои преку страниците на весникот живеат и се пренесуваат меѓу генерациите.
Главниот и одговорен уредник Никола Ѓурѓај, со своето обраќање пред присутните гости, ја потврди мисијата на весникот – да биде глас на Македонците во Албанија, да ја чува нивната самобитност и да ја пренесува нивната приказна до пошироката јавност. Меѓу присутните беа претставници на македонската заедница од различни региони – од Тирана, Корча, Голо Брдо, Преспа и од Гора – како и дипломати, јавни личности и претставници на институции. Сите тие со своето присуство ја потврдија важноста на „Илинден“ како симбол на единство и како мост што ги поврзува Македонците со светот.
Свеченоста беше повеќе од протоколарен настан – таа беше сведоштво за тоа дека весникот „Илинден“ успеа да ја надмине улогата на обично гласило и да се издигне во културна институција. Тој стана простор каде што македонскиот јазик се негува, каде што идентитетот се брани и каде што се создава чувство на заедништво. Настанот во Тирана ја потврди улогата на весникот како жив мост меѓу македонската заедница и пошироката јавност, како медиум што ја пренесува вистината за Македонците во Албанија и ја прави нивната приказна видлива пред светот.
„Илинден“ – од хартија до дигитален свет, глас на Македонците во Албанија
Во изминатите години, македонскиот весник „Илинден“ успеа да создаде богата архива од 71 издание, секое од нив сведоштво за живиот пулс на македонската заедница во Албанија. Со секоја нова страница, весникот ја испишува историјата на еден народ што, и покрај предизвиците, ги чува својот јазик, својата култура и својата самобитност.
Од март 2017 година, „Илинден“ ја прошири својата мисија и во дигиталната сфера, преку интернет-изданието www.vesnik-ilinden.com. Со тоа, неговиот глас стана достапен не само за Македонците во Албанија туку и за оние во регионот и дијаспората низ светот. Оваа дигитална трансформација овозможи македонскиот збор да допре до секој дом, да ја надмине географијата и да ја зацврсти врската меѓу раселените Македонци и нивните корени. Од септември истата година весникот е стандардизиран според меѓународните норми за периодични изданија, со ISSN-број, и е дел од најголемите агрегатори на вести во Македонија. Така, „Илинден“ не само што ја зацврсти својата легитимност туку и се вгради во современите медиумски текови, станувајќи дел од пошироката информативна мрежа што ја пренесува македонската приказна. Сите броеви на „Илинден“ денес се достапни во националните библиотеки во Тирана, Скопје, Прилеп, Охрид и во други институции. Тоа ја потврдува неговата улога како документарен и културен ресурс, како живо сведоштво за македонското постоење во Албанија. Весникот не е само медиум – тој е архив на идентитетот, хроника на секојдневието и чувар на традицијата.
Во својата суштина, „Илинден“ постојано работи на афирмација и заштита на македонскиот етнички, јазичен и културен идентитет. Преку неговите страници се пренесуваат информации за животот, проблемите и традициите на Македонците во Албанија, создавајќи чувство на заедништво и потврдувајќи дека македонскиот јазик и култура се живи и непокорни.
Медиум што обединува и ја пренесува вистината за Македонците
Мисијата на македонскиот весник „Илинден“ отсекогаш била јасна и недвосмислена: да ги поттикнува, да ги чува и да ги одржува живи македонскиот јазик и македонскиот идентитет во Република Албанија. Тој не е само медиум туку вистинска духовна тврдина, место каде што зборот станува оружје против заборавот, а секоја напишана реченица е сведоштво за постоењето и самобитноста на Македонците. Верната читателска публика, која со години го следи и го поддржува весникот, е најсилниот доказ дека „Илинден“ навистина ја допира сржта на македонското постоење во оваа земја. Секој читател, секој соработник и секој поддржувач се дел од една заедничка мисија – борбата за зачувување на јазикот, културата и националната традиција.
Благодарноста кон сите што придонесуваат за неговото издавање не е само формално признание туку симбол на заедничка жртва и посветеност. Таа благодарност е истовремено и признание за заедничката борба – борба што не се води со оружје, туку со зборови, со културна упорност и со љубов кон македонското наследство. „Илинден“ е повеќе од весник: тој е живо сведоштво дека македонскиот јазик и идентитет можат да опстојат и да се развиваат дури и во услови на малцинска положба. Тој е глас што ја обединува заедницата, што ја пренесува вистината пред пошироката јавност и што ја чува меморијата за идните генерации.
– Искрени честитки до македонското друштво „Илинден“ и до неговиот претседател Никола Ѓурѓај за нивната несебична посветеност, истрајност и љубов кон ова значајно дело. Македонците во Албанија се соочуваат со многубројни предизвици, пред сè поради недостигот од институционална поддршка. Тоа е реалност со која живееме. Но, и покрај тоа, нашиот дух не е скршен. Напротив, токму преку вакви иницијативи покажуваме дека сме тука, дека постоиме и дека имаме што да кажеме. Му посакувам на весникот „Илинден“ уште многу години успешно постоење и заедно да прославиме уште многу значајни јубилеи – вели Васил Штерјовски, еден од најактивните македонски политички дејци во Република Албанија. Д.Ст.
