Знаменитостите на Македонија
- „Св. Јован Канео“ ја носи верата, „Св. Софија“ ја слави уметноста, а „Св. Климент и Пантелејмон“ го чува знаењето. Заедно, овие три цркви создаваат тројство што ја претставува целината на македонската духовна традиција
Охрид е град во кој секој камен зборува, секоја капка вода од езерото одразува историја, а секоја црква е жива хроника на духовноста и културата. Трите храма „Св. Јован Богослов-Канео“, „Св. Софија“ и „Св. Климент и Пантелејмон“ не се само градби туку и симболи на тројството што ја обликува македонската културна меморија: вера, знаење и уметност.
„Свети Јован Богослов-Канео“: Верата како мост меѓу небото и водата
Поставена на карпа над Охридско Езеро, црквата „Св. Јован Канео“ е храм на тишината и молитвата. Нејзината архитектура од XIII век е едноставна, но возвишена, како да сака да ја пренесе чистотата на духовниот чин. Локацијата – меѓу небото и водата – ја претставува врската меѓу земното и небесното, меѓу човекот и Бога. „Канео“ е симбол на верата што го држи народот во духовна рамнотежа, сведоштво дека духовноста може да биде едноставна, но длабока. Таа е икона на Македонија, фотографирана и запаметена како вечен знак на духовна убавина.
„Света Софија“: Уметноста како молитва во боја и светлина
Црквата „Св. Софија“ е изградена во XI век и била катедрала на Охридската архиепископија – центар на духовна моќ и културно влијание. Внатрешноста ѝ е украсена со фрески што претставуваат врв на византиското сликарство. Ликовите на светците зрачат со строгост и возвишеност, а секоја боја е молитва, секоја линија е симфонија на духовноста. „Св. Софија“ е храм каде што уметноста станува молитва, каде што културата не е само збор туку и слика што го чува духот на времето. Таа е сведоштво дека духовната сила може да се изрази преку уметност, дека верата може да се преточи во боја и форма.
„Свети Климент и Пантелејмон“-Плаошник: Знаењето како светлина за народот
Црквата „Св. Климент и Пантелејмон“ е поврзана со делото на Свети Климент Охридски, ученик на светите браќа Кирил и Методиј. Изградена во IX век, а обновена во 2002 година, таа е симбол на просветителството и словенската писменост. Климент ја претворил во школа за ученици, создавајќи центар на духовна и културна мисија. Плаошник е место каде што каменот зборува за почетоците на словенската култура, каде што верата се претвора во знаење, а знаењето во светлина за народот. Таа е сведоштво дека духовноста не е само молитва туку и учење, пренесување на писменоста и културната самосвест.
Тројството на Охрид
Заедно, овие три цркви создаваат тројство што ја претставува целината на македонската духовна традиција. „Св. Јован Канео“ ја носи верата, „Св. Софија“ ја слави уметноста, а „Св. Климент и Пантелејмон“ го чува знаењето. Тие се три стихии – вода, светлина и земја – што го обликуваат духовниот пејзаж на Македонија. Канео е вода што ја одразува вечноста, Софија е светлина што ја осветлува уметноста, а Плаошник е земја што го чува коренот на писменоста.
Охрид, со своите храмови, не е само град на езерото туку и духовна престолнина на Балканот. Тој е жив мост меѓу минатото и сегашноста, меѓу верата и културата, меѓу каменот и зборот. Д.Ст.
