Вашингтон, Брисел и Лондон живо заинтересирани за тоа кој ќе биде наследникот на украинскиот претседател Володимир Зеленски
- Во разговорот со повеќе наши соговорници, дипломати, тие истакнуваат дека во политичката реалност се поставува едно навистина непријатно, но реално прашање. Имено, може ли војна зависна од странска воена, финансиска и дипломатска поддршка да произведе целосно независна политичка транзиција? Според сите наши соговорници, токму овој елемент ја прави целата (повоена) состојба во Украина да биде многу интересна за анализа
На прв поглед, прашањето за тоа кој ќе биде наследникот на украинскиот претседател Володимир Зеленски изгледа едноставно. Но ако се погледне подлабоко, вистинското прашање е многу незгодно за да се даде вистински и точен одговор. Имено, политичките аналитичари во повеќе светски реномирани медиуми веќе го анализираат прашањето за тоа кој ќе има најголем збор кога Украина повторно ќе излезе на претседателски избори? Дали би биле тоа украинските гласачи? Или, пак, огромно влијание би имал Вашингтон, Лондон или, пак, можеби Брисел? Или, можеби, комбинацијата од сите три центри на моќ? Токму тука започнуваат дебатите на низа прашања поврзани со името на гласачкото ливче, кое наскоро ќе се појави на многу гласачки места во Украина.
– Во Киев веќе не се зборува само за тоа кој може да го победи Зеленски. Сè погласно се поставува и прашањето кој политички модел ќе ја наследи ерата на Зеленски и кој од западните партнери ќе сака да го обликува тој модел. Веќе е многу познат внатрешниот судир во украинскиот врв како дел од поширока конкуренција меѓу американските и европските структури на влијание. Во тој контекст се споменуваат и Вашингтон, Брисел и Лондон како центри чии интереси ќе мора да се усогласат доколку дојде до политичка транзиција во Украина – вели наш соговорник, дипломат од кариера и добар познавач на меѓународните односи и дипломатија.
Во разговорот со повеќе наши соговорници, дипломати, тие истакнуваат дека во политичката реалност се поставува едно навистина непријатно, но реално прашање. Имено, може ли војна зависна од странска воена, финансиска и дипломатска поддршка да произведе целосно независна политичка транзиција? Според сите наши соговорници, токму овој елемент ја прави целата (повоена) состојба во Украина да биде многу интересна за анализа.
Дали Америка го има најмоќниот адут?
– Ако влијанието се мери со способноста да се промени политичкиот исход, Вашингтон има огромна предност. САД не се само дипломатски партнер на Киев. Тие се еден од клучните безбедносни столбови од кои зависи украинската позиција во војната и во преговорите. А денес, американската политика кон Украина повеќе не може да се чита исклучиво низ призмата на продолжување на војната. Администрацијата на Доналд Трамп и во 2026 година повторно се обидува да отвори простор за преговори меѓу Киев и Москва. Американски претставници (посебно го нагласувам директорот на ЦИА) неодамна разговараа и со Зеленски и со Владимир Путин, а Вашингтон разгледува нови дипломатски и безбедносни аранжмани. Тоа ја менува и равенката за идниот украински претседател. На Вашингтон можеби повеќе не му е најважен политичарот што најгласно ветува продолжување на конфронтацијата со Русија. Можеби му е поважен оној што може да гарантира стабилност, да преговара и да ја одржи Украина функционална, односно во функција на геостратегијата на САД – анализираат нашите соговорници дипломати.
Лондон има свој кандидат?
Во одговорот на ова прашање, за претседателски кандидат за Украина, зад кој застанува Лондон, нашите соговорници имаат интересни тези за разгледување.
– Кога се анализира Лондон, се појавува едно име што тешко може да се игнорира. Тоа е Валериј Залужниј. Поранешниот врховен командант на украинската армија денес е амбасадор во Лондон, а неговото име со години се појавува во анализите како едно од најсериозните потенцијални политички алтернативи на Зеленски. Во јули 2026 година, беше објавено дека Залужниј ја потврдил намерата да учествува на претседателски избори. И тука совпаѓањето станува очигледно. Човекот што стекна огромна популарност како воен командант, денес дипломатски ја претставува Украина токму во Британија. Тоа не значи дека Лондон го „избира“ Залужниј. Но значи дека Британија има директен интерес во тоа каков политички профил ќе ја води Украина во следната фаза. За Лондон, Украина не е само сосед на Европа. Таа е дел од британската безбедносна архитектура во Источна Европа. Оттука, секој украински лидер што ќе ја наследи функцијата на Зеленски ќе мора да ја земе предвид и британската стратегија, а за Лондон, засега најкомпатибилен наследник на Зеленски е токму Залужниј – велат соговорниците, дипломати од кариера.
Какви се интересите и влијанието на Брисел за повоена Украина?
– ЕУ сега има и друга позиција и друга сила. Таа сега воопшто не е спектакуларна. Но интересот на Брисел за Украина е долгорочен. Во повоена Украина, краткорочниот интерес сега е најважен за Брисел, а тоа се обновата, парите, пазарот… Кога војната ќе заврши, Украина ќе има потреба од огромни средства за реконструкција. Тоа значи дека оној што ќе ја финансира повоена Украина ќе има и огромно политичко влијание врз нејзината иднина. Европа можеби нема американска воена моќ, ниту британска дипломатско-безбедносна традиција, но има нешто друго, а тоа е способност да стане економскиот простор во кој Украина ќе ја гради својата иднина. Затоа и Брисел не може да биде само набљудувач туку активно ќе се вклучи во градењето каква-таква Украина што ќе произлезе од мировните преговори – објаснуваат нашите соговорници.
Избор меѓу различни визии за тоа каква Украина треба да постои по војната
Реалноста на војната создаде систем во кој надворешните партнери имаат огромна тежина врз безбедноста, финансиите и дипломатскиот курс на земјата. И затоа идните избори нема да бидат обични избори. Тоа ќе биде избор меѓу различни визии за тоа каква Украина треба да постои по војната. Едната визија ќе бара цврсто американско безбедносно покровителство. Другата ќе инсистира на европска интеграција. Третата ќе бара посилно британско-безбедносно партнерство. А украинските политичари ќе мора да се позиционираат во однос на сите три – велат нашите соговорници, разгледувајќи ја тезата за иднината на повоена Украина.
Позицијата на актуелниот претседател на Украина, Володимир Зеленски
– Зеленски сè уште не е политички завршена приказна. Напротив. Во август тој предупреди дека избори во услови на војна би можеле да ја продлабочат внатрешната поделба, додека украинските власти и понатаму се соочуваат со правни и безбедносни ограничувања за организирање избори под воена состојба. Значи, прашањето за неговиот наследник можеби е малку избрзано, но прашањето кој се подготвува за времето по Зеленски, можеби и не е. Силните политичките центри во Европа и во светот одамна работат на тие анализи. Политичарите не мора јавно да најават кандидатура за да почнат да градат политичка мрежа. Дипломатите не мора да кажат кого поддржуваат за да испратат сигнал. А големите сили не мора да „изберат“ претседател за да влијаат врз условите во кои тој претседател ќе биде избран – тврдат нашите соговорници, потпирајќи се на своето долгодецениско искуство во меѓународните односи и дипломатија.
Која опција ќе победи во избор на наследникот на Зеленски?
На ова прашање, нашите дипломати соговорници беа најмногу резервирани и дадоа одговори во дипломатски манир.
– Најискрениот одговор на прашањето „која опција ќе победи во избор на наследникот на Зеленски?“ е – Веројатно никој сам! Рака на срце, Вашингтон има најсилен безбедносен адут. Потоа, Брисел го има економскиот и институционалниот адут… Лондон располага со значајно безбедносно и дипломатско влијание. А Киев го има гласачкото ливче. Но токму затоа идната украинска политичка битка може да биде многу посложена од обичен дуел Зеленски–Залужниј или Зеленски–против некој трет кандидат. Вистинската битка може да биде за тоа кој ќе успее да го обликува просторот во кој Украинците ќе избираат. А тоа е многу пософистицирана форма на моќ. И тука можеби лежи одговорот на почетното прашање. Ако треба да се бара еден центар со најголема способност да влијае врз конечниот исход, Вашингтон денес има најмоќни инструменти. Но ако се бара оној што може долгорочно да ја обликува Украина по војната, Брисел има адут што трае подолго од еден мандат. А Лондон? Лондон можеби не го држи најголемиот чекан, но внимателно набљудува кој ќе го наследи човекот што во изминатите години стана симбол на украинскиот отпор. Затоа, можеби погрешно го поставуваме прашањето „кој ќе биде следниот претседател на Украина?“ Туку можеби ќе треба да го преформулираме во „кој ќе има доволно влијание за да му помогне на следниот претседател да стане токму тој претседател?“ И во тој натпревар, Киев можеби ќе ја има последната формална одлука. Но Вашингтон, Брисел и Лондон несомнено ќе сакаат да имаат свој збор во приказната. А најинтересно од сè е што можеби токму од нивниот меѓусебен договор ќе зависи кој ќе добие шанса да го побара гласот на украинскиот народ – поентираат на крајот на брифингот нашите соговорници, искусни дипломати од кариера. Р.С.
