ОДЛОЖУВАЊЕ НА ЕВРОПСКИОТ СИСТЕМ ЗА ИНФОРМАЦИИ И ОВЛАСТУВАЊЕ ЗА ПАТУВАЊЕ
- Датумот за лансирање на новиот дигитален клуч наменет за филтрирање на влезот за неевропски патници во шенгенската зона, чиј почеток на спроведувањето беше предвиден за наесен, неодамна исчезна од официјалната веб-страница на ЕУ
Тони Гламчевски, наш постојан дописник од Франција
Датумот за лансирање на дозволата за патување на Европската Унија, таканаречениот Европски систем за информации и овластување за патување (ЕТИАС), ветен за претстојната есен, неодамна тивко исчезна од официјалната веб-страница на ЕУ. Ова последно одложување помалку се должи на самиот ЕТИАС отколку на тешкотиите со кои се соочи неговиот претходник, Европскиот систем за влез/излез (ЕЕС). Имплементацијата на вториот систем се покажува комплицирана, предизвикувајќи долги редици и незадоволство кај туристичките професионалци од неговото отпочнување во април.
Претпазлива изјава по исчезнувањето
На официјалната веб-страница на Европската Унија, споменувањето на „последниот квартал од 2026 година“ исчезна кон средината на јули, по што беше заменет со претпазлива изјава. Така, сега се наведува на посветената интернет-страница за ЕТИАС „моментно не е оперативен“, без да се постави никаков нов рок и да се ветува комуникација „неколку месеци“ пред неговото лансирање. Според „Фајненшл тајмс“, ова повлекување имплицитно потврдува внатрешна процена во „еу-ЛИСА“, агенцијата задолжена за системот, односно дека лансирањето до крајот на годината повеќе не е изводливо. Извор близок до прашањето, цитиран од британскиот дневен весник, дури и ја смета хипотезата за „илузорна“, додека други поумерени гласови сугерираат едноставно одложување од еден или два квартала.
ЕЕС, кој стапи во целосна сила на 10 април, овозможува дигитална регистрација со фотографија и отпечатоци од прсти, на влезовите и излезите на државјаните на трети земји што кратко престојуваат во шенгенската зона, заменувајќи го рачниот печат во пасошите. Од регулаторна гледна точка, ЕТИАС може да влезе во употреба само шест месеци по ЕЕС. Сепак, имплементацијата на вториот на 10 април беше полна со голем број проблеми.
Според „Л’ехо туристик“, неколку аеродроми се борат да се справат со летниот прилив, со време на чекање што се искачува на неколку часа во Рим, Амстердам и Лисабон. Како одговор, Меѓународниот совет на аеродромите – Европа (АЦИ Европа) и Меѓународната асоцијација за воздушен транспорт (ИАТА) испратија отворено писмо до претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, на почетокот на јули, барајќи траен механизам за суспензија. Во Француската асоцијација на туристички компании, овој фазен пристап се смета за добредојдена мерка на претпазливост. Гијом Бердели, заменик-генерален секретар, изјави за париски „Фигаро“ дека би било „контрапродуктивно“ да се започне со ЕТИАС додека ЕЕС не се стабилизира.
Се чини дека Франција досега е релативно поштедена од овие проблеми. Според „Л’ехо туристик“, анкетираните туроператори не пријавиле никакви алармантни поплаки од клиентите, и покрај подолгите редици. Тоа е факт што го признава и самиот „Ер Франс“. Лоран Тимсит, генерален делегат на Француската национална федерација за воздухопловство и нејзините професии (ФНАМ), ја објаснува оваа ситуација со тоа што укажува на намерната употреба на исклучоците предвидени во европската рамка од страна на француските власти, кои дозволуваат привремено суспендирање на земањето отпечатоци од прсти кога редовите стануваат предолги.
– Тешкотиите се концентрирани првенствено кај професионалците што работат со меѓународни клиенти, особено на групни патувања, каде што доцнењето на еден патник на биометриската контрола може да го блокира целиот автобус или да предизвика целата група да пропушти лет со преседнување – додава Здружението на француски туристички агенции.
Иако, од април, границите можеа да го суспендираат собирањето биометриски податоци во случај на претерано долги редици, оваа флексибилност треба да заврши на 6 септември, датумот од кој ќе се применува Европскиот закон за спроведување на безбедноста (ЕЕС) без исклучок. Рокот предизвикува доволна загриженост што девет земји членки, вклучувајќи ги Франција, Германија и Италија, побараа од комисијата да ја продолжи оваа флексибилност. Се вели дека комесарот за транспорт Апостолос Цицикостас дискретно ги уверил засегнатите страни во индустријата за можно продолжување.
Мерката, без јасно утврдена правна основа досега, според британскиот весник „Тајмс“, е став што го дели и Гијом Бердели, за кого „граничната безбедност мора да остане компатибилна со непречениот тек на патување“.
Министерството за внатрешни работи ги истакнува зајакнувањето на персоналот и продолжувањето на работата за претходна регистрација во текот на летото. Но Француската федерација за воздушен транспорт не ја крие својата загриженост за есента ако исклучоците не се обноват, бидејќи вистинскиот тест за Франција може да дојде тогаш, а не ова лето.
Европскиот систем за информации и овластување за патување ќе почне најрано во 2027 година
Според „Фајненшл тајмс“, новиот календар треба да биде претставен по состанокот на одборот на „еу-ЛИСА“, кој се очекува во септември. Ништо не е одлучено, но можноста за лансирање во 2027 година сега ужива најширок консензус, далеку од почетните амбиции од почетокот на деценијата. Ова поместување го илустрира јазот меѓу дигиталните амбиции на ЕУ за гранична контрола и нејзиниот вистински капацитет да ги спроведе во триесет земји. Туристичките компании се еднакво претпазливи, мачејќи се да идентификуваат мерливо влијание врз резервациите, предупредувајќи дека овие формалности не смеат да станат пречка за привлечноста на Европа како туристичка дестинација.
За патниците, ништо не се менува веднаш. Апликациите за ЕТИАС во моментов не се ниту можни, ниту потребни, а ЕУ предупредува дека има веб-страници на трети страни што тврдат дека веќе ја нудат оваа услуга. Сегашните правила за влез остануваат целосно во сила, во исчекување на официјален датум.
Непријатно искуство на македонски државјанин: Европскиот систем за дигитална регистрација тешко се проверува во внатрешноста од надлежните служби
Ноќевање во ќелија поради неможноста за спроведување рутинска контрола
Дваесет и четири часа „административно задржување“ со преноќевање во ќелија, откако силите на редот при обична контрола не успеваат да утврдат дали еден граѓанин од земја надвор од ЕУ го почитува правото за престој на територијата на ЕУ во траење од 90 дена. Тоа е непријатно искуство на еден македонски државјанин, откако е контролиран од силите на редот во внатрешноста на Франција за време на своето туристичко патување. Имено, припадниците на силите на редот не можеле да проверат по дигитален пат дали лицето е со регуларен престој во Франција, односно ЕУ. Контролата извршена на терен, во доцните попладневни часови, го водат во „административно задржување“, сѐ додека преку префектурата не се проверат информациите за задржаното лице, одговорот е добиен дури другиот ден, откако лицето ја поминало ноќта во полициската ќелија и потоа го продолжило својот туристички пат. Т.Г.
