- Два влијателни американски академски погледа за иднината на конфликтот и можните излези од најголемата европска безбедносна криза во 21 век
Миршајмер: Продолжувањето на војната ја влошува
положбата на Украина
Американскиот професор по меѓународни односи Џон Миршајмер, еден од најпознатите претставници на реалистичката школа во современата геополитика, смета дека Украина има силен интерес што поскоро да се дојде до мировно решение со Русија. Според неговата анализа, продолжувањето на воениот конфликт не создава услови за украинска победа, туку постепено ја влошува стратегиската позиција на Киев.
Во основата на неговата аргументација се наоѓа процената дека односот на силите на теренот во моментов оди во прилог на Русија. Миршајмер укажува дека, и покрај значителната западна воена и финансиска помош, Украина се соочува со сериозни предизвици во одржувањето долгорочна воена рамнотежа. Според него, времето не работи во корист на Киев, бидејќи руските капацитети за мобилизација на човечки, воени и индустриски ресурси остануваат значително поголеми.
Професорот особено ја критикува политичката реторика што го претставува конфликтот како борба што мора да продолжи до конечна победа. Според неговото гледиште, ваквите пораки создаваат очекувања што не се усогласени со реалноста на бојното поле. Тој оценува дека продолжувањето на отпорот без јасна перспектива за промена на воената динамика може да доведе до дополнителни територијални, демографски и економски загуби за Украина.
Миршајмер укажува и на она што го смета за парадокс во позицијата на дел од европските лидери. Според него, иако мирот би требало да биде во интерес и на Европа и на Украина, значаен дел од западните политички елити продолжуваат да ја поддржуваат стратегијата на долгорочно воено исцрпување на Русија. Од негов аспект, таквиот пристап не нуди одржливо решение и може дополнително да ја продлабочи нестабилноста на европскиот континент.
Неговата поширока теза, која ја застапува со години, е дека украинската криза не може да се разбере изолирано од односите меѓу Русија и Западот. Миршајмер смета дека без политички договор меѓу Москва и Киев, придружен со нова безбедносна архитектура во Европа, шансите за траен мир остануваат ограничени. Затоа, според него, дипломатското решение претставува пореална опција отколку обидот конфликтот да се реши исклучиво преку воени средства. Р.С.
Сакс: Клучното прашање се НАТО и потребата од нов безбедносен компромис
Професорот Џефри Сакс од Универзитетот „Колумбија“ доаѓа до сличен заклучок за потребата од политичко решение, но неговата аргументација е фокусирана првенствено на геополитичките причини за конфликтот и улогата на НАТО во односите меѓу Русија и Украина.
Според Сакс, еден од централните фактори што придонеле за избувнувањето на војната било прашањето за можноста Украина во иднина да стане членка на НАТО. Тој смета дека ова прашање со години претставувало сериозна безбедносна грижа за Москва и дека западните држави не успеале доволно да ги земат предвид руските предупредувања околу оваа тема.
Во своите јавни настапи Сакс оценува дека Русија веќе ја постигнала својата основна стратегиска цел, бидејќи перспективата за украинско членство во НАТО денес е значително пооддалечена отколку пред почетокот на конфликтот. Оттука, според него, неопходно е политичките актери да ја земат предвид новата реалност и да бараат механизми за стабилизација наместо да инсистираат на цели што стануваат сè потешко остварливи.
Сакс истовремено предупредува дека продолжувањето на војната носи огромни човечки, економски и безбедносни последици не само за Украина туку и за поширокиот европски простор. Според неговата анализа, долгорочната стабилност не може да се изгради врз постојана конфронтација меѓу Русија и Западот, туку врз преговори што ќе ги земат предвид безбедносните интереси на сите страни.
За разлика од пристапите што нагласуваат воена победа како предуслов за мир, Сакс смета дека дипломатијата треба повторно да стане главен инструмент за решавање на кризата. Неговата позиција е дека трајното решение мора да биде засновано врз политички компромис, јасно дефинирани безбедносни гаранции и нов модел на европска безбедност кој ќе го намали ризикот од идни конфликти. Р.С.
