Внатрешната борба за овластувања создава спор во срцето на Европската Унија
- Писмото, чиј конечен текст денеска ќе биде одобрен од земјите од ЕУ, се осврнува на договорот постигнат меѓу Парламентот и Европската комисија минатата година, со кој на законодавната власт ѝ се дава поголем глас во процесот на донесување одлуки
Земјите од Европската Унија се закануваат со правни мерки во врска со обемот на овластувања што му се даваат на Европскиот парламент, според писмо во кое увид имал реномираниот медиум „Политико“. Писмото, чиј конечен текст ќе биде одобрен од земјите од ЕУ денес, се осврнува на договорот постигнат меѓу парламентот и Европската комисија минатата година, со кој на законодавната власт ѝ се дава поголем глас во процесот на донесување одлуки.
Европскиот совет, кој ги претставува националните влади, и Парламентот, составен од пратеници директно избрани од граѓаните, заедно ги обликуваат законите предложени од Комисијата, извршната власт на ЕУ. Честопати третиран како помлад партнер, Парламентот со текот на годините се залагаше да го прошири своето влијание врз законодавниот процес – склучувајќи договори со Комисијата и енергично бранејќи ја својата улога на суд секогаш кога сметаше дека е неправедно отфрлен.
– Советот постојано изразува силна резервираност во врска со договорот – се наведува во нацрт-писмото, како и „неговата компатибилност со принципите утврдени во договорите“.
Земјите членки се особено вознемирени од ветувањето на Комисијата да обезбеди Советот и Парламентот да добијат „еднаков третман“ во законодавниот процес.
„Тоа не е случај“, се наведува во писмото, како што „јасно е демонстрирано“ од основачките договори на ЕУ, кои му даваат на Советот поголема моќ отколку на Парламентот.
Друг проблем за земјите од ЕУ е тоа што пратениците во Европскиот парламент добиваат поголемо влијание врз меѓународните договори, особено во светлината на трговскиот договор со јужноамериканската група Меркосур, кој Парламентот го одложи откако главните градови постигнаа договор за 25 години во подготовка.
Доколку Парламентот и Комисијата не ги изменат „проблематичните“ делови од договорот, „Советот го задржува правото да преземе какви било соодветни мерки за да ги одбрани своите прерогативи, вклучувајќи и поднесување на прашањето до Судот“, што се однесува на Судот на правдата на ЕУ, највисокото судско тело на блокот.
Жестоко соперништво
Во септември претседателката на Парламентот, Роберта Мецола, и шефицата на Комисијата, Урсула фон дер Лајен, потпишаа таканаречен рамковен договор за природата на односот меѓу нивните институции по девет месеци макотрпни преговори. Текстот треба да биде ратификуван од пленарната седница на Парламентот од 9 до 12 март, а потоа да биде потпишан од Комисијата.
Водечкиот преговарач на Парламентот за договорот со Комисијата, германскиот конзервативец Свен Симон, кој претседава со Комитетот за уставни прашања, ги отфрли тврдењата за присвојување на власта.
– Уверен сум во нашата процена на надлежностите и институционалната рамнотежа и не гледам никаква причина за загриженост во врска со какви било потенцијални постапки пред Судот на правдата – изјави Симон, кој е и професор по право на ЕУ на Универзитетот „Марбург“.
Тој додаде дека е „жално“ што се чини дека земјите „сè повеќе се преокупирани со институционалната одбрана, националните рефлекси и процедуралните дреболии, наместо да се фокусираат на нашата заедничка одговорност решително да ја движиме Европа напред“.
– Договорот меѓу Комисијата и Парламентот е на дневен ред на денешниот состанок на амбасадорите на ЕУ – изјави портпаролот на Кипар, кој моментално претседава со Советот.
Целта е Советот да одобри писмо што ќе се испрати до Парламентот и Комисијата и да се одржи дискусија на оваа тема. Советот изрази загриженост во врска со ревидираниот рамковен договор во врска со неговите прерогативи и институционалната рамнотежа утврдена со договорите.
Што го измачува Советот
Писмото од Советот се спротивставува на делови од договорот што би му дозволиле на Парламентот да биде присутен за време на меѓународните преговори. Договорите „не му даваат на Парламентот право на консултации за време на фазата на преговори, туку само право на информации, што не вклучува, ниту го оправдува учеството на членовите на Парламентот на координативни состаноци“, се наведува во писмото.
На земјите членки исто така не им се допаѓа клаузулата што би барала Комисијата да добие одобрение од Парламентот пред привремено да ги стави во сила трговските договори додека тие сè уште се ратификуваат. Според договорите, само Советот има право да дозволи трговскиот договор да се применува на привремена основа.
Во договорот меѓу Комисијата и Парламентот е вклучено ветувањето на првиот да обезбеди детално образложение ако го користи членот 122 од договорите, што им овозможува на Комисијата и на Советот да го заобиколат Парламентот во итни случаи. На пример, членот 122 беше користен при воспоставувањето на програмата за заеми за оружје САФЕ за зајакнување на одбраната. Советот вели дека тоа би „се мешало во прерогативите на Советот и со тоа би ја променило институционалната рамнотежа“.
Иако договорите ѝ даваат овластување само на Комисијата да предлага или изменува закони, Парламентот сè повеќе ја притиска Комисијата да подготвува закони на барање на европратениците. Според новиот договор, Комисијата ветува дека ќе обезбеди детално образложение ако не го исполни барањето на Парламентот за подготвување закон и ветува дека ќе им даде на пратениците техничка и финансиска поддршка во дизајнирањето пилот-проекти за тестирање на предложените закони.
Земјите членки тврдат дека тоа создава нерамнотежа во срцето на законодавството на ЕУ, бидејќи ризикува Комисијата да отстапи од својата улога како неутрален посредник, давајќи му на Парламентот „поповолна позиција“ во однос на Советот кога станува збор за иницирање закони.
Европратеникот Симон ги отфрли загриженостите на членките, велејќи дека новиот текст го следи правото на ЕУ и едноставно „ја зајакнува демократската одговорност“.
– Ова не е прашање на институционално соперништво, туку на тоа Унијата да се направи поспособна, потранспарентна и поодговорна кон граѓаните – додаде тој.
Останува да се види дали водечките европски институции ќе најдат решение за надминување на спорот. Р.С.
