Дополнетиот ребаланс на Буџетот е неопходен одговор на променетите глобални економски околности, а неговата цел е да се зачува стабилноста на јавните финансии и да се обезбеди редовно сервисирање на сите државни обврски до крајот на годината. Вкупните приходи и расходи се намалуваат за по 5,3 милијарди денари, додека дополнителни средства се обезбедуваат за социјална заштита и здравствени услуги.
Ова го истакна министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска во Собранието, образложувајќи го дополнетиот предлог-ребаланс на Буџетот.
Таа нагласи дека корекцијата не е резултат на проблеми со ликвидноста на државната каса, туку пред сè на владините мерки за намалување на ДДВ и акцизите за бензините и дизелот, со кои се интервенираше за да се ублажи ударот од високите цени на нафтата врз граѓаните и стопанството.
Според министерката, државата има обезбедено средства за редовна исплата на платите, пензиите, социјалните надоместоци, обврските кон компаниите, како и за отплата на долговите што доспеваат.
Инфлацијата намалена, економијата бележи раст
Димитриеска-Кочоска посочи дека просечната инфлација во првите девет месеци од годинава изнесувала 3,6 проценти, додека проекцијата за целата 2026 година е ревидирана од 4,5 на 3,8 проценти.
Таа додаде дека македонската економија и покрај глобалната неизвесност бележи позитивни резултати. Економската активност во вториот квартал од 2026 година остварила реален годишен раст од 4,3 проценти, во споредба со 3,1 процент во првиот квартал.
На ниво на првото полугодие, економскиот раст достигнал 3,7 проценти, поттикнат од зголемените бруто-инвестиции и финалната потрошувачка. Позитивни движења, според министерката, се забележуваат во услужниот сектор, градежништвото, индустријата и земјоделството.
Колку пари ќе има во државната каса?
Според дополнетиот ребаланс, вкупните буџетски приходи се проектирани на 374,2 милијарди денари, што е намалување од околу 5,3 милијарди денари во однос на претходниот план.
Даночните приходи се планирани на 209,8 милијарди денари, со намалување од 1,6 проценти. Најзначајна корекција има кај акцизите, кои се проектирани на 30,4 милијарди денари, наместо претходно планираните 34,1 милијарди денари.
Вкупните расходи се намалуваат за истиот износ и се планирани на 420,5 милијарди денари. Корекцијата главно се однесува на трошоците за стоки и услуги и субвенциите, како и на одложувањето на дел од капиталните проекти.
Дополнителни 3,7 милијарди денари за социјални трансфери
И покрај намалувањето на вкупните расходи, со ребалансот се обезбедуваат дополнителни средства за најранливите категории граѓани и здравствениот сектор.
За социјални трансфери се издвојуваат дополнителни 3,7 милијарди денари, од кои 1,4 милијарди денари се наменети за социјални надоместоци. Дополнително, за здравствена заштита се обезбедени уште 887 милиони денари.
Капиталните расходи, пак, се намалуваат за околу 5,9 милијарди денари, пред сè поради пролонгирање на динамиката за реализација на одредени капитални проекти.
Буџетскиот дефицит останува непроменет и изнесува 46,3 милијарди денари.
Државата треба да отплати 76,6 милијарди денари обврски
Министерката информираше дека државата има обврска да сервисира вкупно 76,6 милијарди денари, од кои 55,1 милијарда денари се однесуваат на отплата на надворешниот долг, а 19,9 милијарди денари на домашниот долг. Дополнителни 1,6 милијарди денари претставуваат одлив по основ на даден заем кон Развојната банка.
Заклучно со 30 октомври, вкупните буџетски приходи биле реализирани во износ од 292,7 милијарди денари, додека даноците и придонесите достигнале 269,3 милијарди денари. Вкупните расходи изнесувале 332,7 милијарди денари.
Капиталните расходи достигнале 27 милијарди денари, што претставува раст од 25,2 проценти во споредба со истиот период минатата година. Во првите десет месеци е остварен буџетски дефицит од 40 милијарди денари, односно 3,56 проценти од проектираниот БДП.
Опозицијата со забелешки за законските измени
На почетокот на собраниската седница, опозициската СДСМ побара од дневниот ред да биде повлечена точката за измените на Законот за јавните набавки, оценувајќи дека предложените решенија можат да ја намалат транспарентноста и да ги обесхрабрат помалите компании да учествуваат на тендери. Предлогот не доби поддршка од парламентарното мнозинство.
Не беше прифатен ниту предлогот на Левица за измени на Законот за здравственото осигурување, со кој се бараше законска заштита на веќе стекнатото право на седумдневно основно боледување.
Пратеникот Амар Мециновиќ оцени дека Фондот нема демократски легитимитет да ги ограничува веќе стекнатите работнички права и дека Собранието има обврска да ги заштити социјалните права на работниците.
Дебатата за дополнетиот ребаланс продолжува во Собранието, а Владата како главни приоритети ги посочува стабилноста на јавните финансии, редовната исплата на обврските и поддршката за граѓаните и економијата.
