- Фудбалскиот формат за одлучување на куп-натпревари што завршуваат нерешено е погрешен систем, вели Фарел од Австралија, страстен навивач и неочекуван фудбалски револуционер, кој сака целосно да ги исфрли продолженијата и изведувањето пенали, пишува ЕСПН. „Постојат три начини за одлучување нерешен резултат, а тоа се голови на гости, продолженија и пенали. Сите имаат свои недостатоци. Едниот е укинат (голови на гости), вториот веројатно наскоро ќе исчезне (продолженија). Потоа ќе ни останат само пеналите, вели Фарел
Тим Фарел (56) од Австралија е страстен навивач и неочекуван фудбалски револуционер, а шансите да направи каква било значајна промена во спортот се против него, пишува ЕСПН. Тој никогаш не играл професионален спорт, ниту работел во фудбалската индустрија. Наместо тоа, ја поминал својата кариера работејќи во видео и мултимедијална продукција. Сепак, две децении тој е во потрага по промена на начинот на кој фудбалот ги решава нерешените резултати во нокаут-натпреварите. Поконкретно, сака целосно да ги исфрли продолженијата и изведувањето пенали. Фудбалскиот формат за одлучување на куп-натпреварите што завршуваат нерешено е погрешен систем, вели Фарел, наведувајќи голем број причини, како на пример дека продолженијата се здодевни и додаваат притисок врз играчите, пеналите се премногу различни од самиот спорт и пеналите се дефинирани од индивидуалниот неуспех, ставајќи премногу притисок врз еден играч, а оној што на крајот ќе промаши мора да трпи голем личен товар, пишува ЕСПН.
Фарел, сепак, има план, на кој работел со децении и за кој еднаш седнал на состанок во седиштето на Светската фудбалска федерација (ФИФА) за да го презентира. Првиот пат кога помислил да направи нешто во врска со тоа беше во мај 2008 година, кога се разбудил рано за да го гледа финалето на Лигата на шампионите во Москва помеѓу Манчестер јунајтед и Челси. Натпреварот заврши со реми 1-1. Меѓу првите девет пенали што беа изведени, Кристијано Роналдо беше единствениот што промаши. Па, кога Џон Тери се приближи за да го изведе петтиот пенал за Челси, тој имаше шанса да ја освои првата титула на клубот во Лигата на шампионите. Но, среде поројниот дожд, се лизна и го испрати ударот покрај голот. Неговото лице беше слика на тага. Четири пенали подоцна, напаѓачот на Челси, Николас Анелка, исто така промаши, а Манчестер јунајтед беше крунисан за европски шампион. Сепак, тоа го разгоре огнот кај Фарел. Тој долго време не ги сакаше пеналите, а сега му беше доста и време беше да се направи нешто во врска со тоа, пишува ЕСПН.
– Бев само неутрален навивач. Не бев навивач на Џон Тери. Мислам, срцепарателна е таа слика. Како долгогодишен фудбалски навивач, гледајќи мечеви како се решаваат вака премногу често негативно, во тајбрејк што е изграден само на неуспех. Мислам дека можеме да направиме нешто подобро – вели Фарел.
Ново, радикално решение
За Фарел, изведувањето пенали е дизајнирано да го засили неуспехот. Пеналите лесно се постигнуваат, што значи дека оној што ќе промаши е одговорен. Но, што ако фудбалот го преврти тоа наопаку? Да се намали стапката на постигнување голови, помисли тој, и одеднаш оној што ќе успее да постигне гол станува одговорен за резултатот. Друга работа што ја имаше Фарел беше тоа што пеналите не го одразуваат самиот спорт. Пеналите, според него, беа туѓи и им недостасува каква било тактика. Тој беше инспириран од иновацијата на американската МЛС-лига, применувана од 1996 до 2000 година, за изведување пенали каде што напаѓачот тргнува од половина терен и оди еден на еден со голманот. Би било уште подобро, помисли Фарел, да се додаде дефанзивец во комбинацијата и да се натера напаѓачот да ги победи и да постигне гол покрај голманот, пишува ЕСПН. Накратко, точно е како што изгледа, еден напаѓач, на 30 метри од голот, со дефанзивец оддалечен најмалку 10 метри и голман што треба да се победи, сето тоа во рок од 15 секунди. Ако напаѓачот е фаулиран, тогаш се досудува пенал, во спротивно, тие или постигнуваат гол или која било друга ситуација завршува без гол. Тимовите би се менувале, менувајќи се секојпат помеѓу напад и одбрана. Првите пет напаѓачи за секој тим би биле избрани по 90. минута. Дефанзивците, кои можат да бранат само еднаш, би биле избрани додека напаѓачот оди кон почетната точка. Тоа додава тактички елемент, мисли Фарел, пишува ЕСПН. Дали тимот го спојува својот најдобар дефанзивец со најдобриот дриблер на противничкиот тим? Или има подобра опција? Фарел има темелно објаснување зошто мисли дека овој концепт би функционирал. Прво, би ги заменил продолженијата. Со години тој предлагал само да ги замени пеналите, но продолжението стекна репутација за производство на досаден, претпазлив фудбал без многу спектакуларни резултати.
– Лесно е да се ослободите од продолженијата – вели Фарел.
Сепак, со овој систем тој смета дека би бил добар начин да се минимизира оптоварувањето на играчите, па дури и размислувал за телевизиски емитувачи, вели дека би вклучувало 10 минути одмор, проследено со изведување удари, кое обично трае девет минути, што значи дека емитувачите би можеле со сигурност да знаат кога ќе ја завршат својата програма, пишува ЕСПН. Тој укажува и на ферплејот. Ако еден тим има црвен картон, тогаш другиот тим на крајот би добил шанса да оди еден на еден со противничкиот голман, ако изведувањето вакви пенали трае толку долго до тој изведувач. Потоа, тука е и ефектот на минимизирање на индивидуалниот неуспех, па без огромниот притисок од промашување, играчите би можеле да бидат подложени на помалку навреди, пишува ЕСПН. Стапката на постигнување голови во современите пенали е околу 70 отсто. Во системот на Фарел би била околу 30 отсто.
– Головите би биле заслужени. Од играчите нема да се очекува да постигнат гол. Нема да има таков притисок, таков психолошки притисок врз нив да постигнат гол. Ако не постигнете гол, па тоа е само дел од играта. Ако постигнете гол, фантастично. Играчи изјавуваа дека промашен пенал ги погодувал со години. Има толку многу играчи што години подоцна, сигурен сум, се будат во ладна пот и кошмари и мислам дека тоа не е правилно – вели Фарел.
Дали всушност би можело тоа да функционира?
И покрај целата напорна работа на Фарел, тоа е уште само теорија. Сепак, дури и соочен со одбивање, тоа не го спречило постојано да го претставува својот предлог.
– Јас само продолжувам да тропам на вратата на ФИФА и на вратата на ИФАБ сѐ додека еден ден не разговараат за тоа и се надевам дека ќе го тестираат. Не се откажувам. Јас сум доста упорен – вели Фарел.
Тој во 2010 година отпатува во Цирих за да се сретне со претставници на ФИФА. Од тој состанок Фарел работеше на предлогот повремено. Често го подобруваше, а потоа го оставаше додека не дојдеше друго светско првенство, што ќе го потсетеше за повторно да го погледне. Пред СП 2022 тој го стори истото тоа, овој пат користејќи софтвер со вештачка интелигенција за да изврши симулации што го тестираа неговиот предлог. Сепак, досега никогаш не е тестиран на теренот. Разговарал со некого во ИФАБ на кого му се допаднал предлогот, но уште не е официјално дискутиран, пишува ЕСПН.
– Постојат три начини за одлучување нерешен резултат, а тоа се голови на гости, продолженија и пенали. Сите имаат свои недостатоци. Едниот е укинат (голови на гости), вториот веројатно наскоро ќе исчезне (продолженија). Потоа ќе ни останат само пеналите – вели тој. Н.М.
