ЗАПАДНОНИЛСКИОТ ВИРУС ПОВТОРНО СЕ ШИРИ ВО ГРЦИЈА
- Првиот случај на западнонилски вирус во тековната сезона беше потврден на почетокот на овој месец, а епидемиолозите потсетуваат дека вирусот, кој се пренесува преку убод од заразени комарци, речиси секоја година се појавува во Грција во текот на летото
Во Грција досега се потврдени 21 случај на западнонилски вирус, од кои 14 се регистрирани во текот на изминатата седмица, покажуваат најновите податоци на грчката Националната организација за јавно здравје (ЕОДИ). Здравствените власти предупредуваат дека вирусот повторно влегува во својата сезонска фаза на интензивно ширење, што е карактеристично за летните месеци кога популацијата на комарци е најголема. Според неделниот извештај, кај 20 заразени се развиле симптоми што го зафаќаат централниот нервен систем, вклучувајќи енцефалитис, менингитис или акутна блага парализа. Од нив, 13 пациенти се хоспитализирани, додека еден случај е регистриран со умерени или без симптоми поврзани со централниот нервен систем. Најголем број заболени – 19 лица – се регистрирани во регионот Атика, односно поширокото подрачје на Атина, додека преостанатите два случаја се евидентирани во регионот Тесалија. Првиот случај на западнонилски вирус во тековната сезона беше потврден на почетокот на овој месец, а епидемиолозите потсетуваат дека вирусот, кој се пренесува преку убод од заразени комарци, речиси секоја година се појавува во Грција во текот на летото. Вирусот беше присутен во периодот од 2010 до 2014 година, а по краток прекин повторно континуирано се регистрира од 2017 година. Најтешка беше 2018 година, кога беа евидентирани 317 случаи на инфекција и 51 смртен случај. Минатата година во Грција беа потврдени 96 случаи, а девет лица починаа како последица на инфекцијата.
Постои ли опасност вирусот да се прелее во Македонија?
Интензивното ширење на вирусот во соседна Грција неизбежно го отвора прашањето дали постои ризик од негово пренесување во Македонија. Епидемиолозите укажуваат дека не станува збор за зараза што се пренесува од човек на човек, туку за инфекција чиј главен преносител се комарците од родот кулекс (culex). Тоа значи дека самото патување на луѓето не претставува директен механизам за ширење на болеста. Сепак, ризикот не може целосно да се исклучи. Македонија и Грција имаат слични климатски услови, а летните високи температури и присуството на влажни подрачја создаваат поволна средина за размножување на комарците. Дополнително, големиот број на македонски граѓани што во текот на летото патуваат кон грчките туристички центри ја зголемува веројатноста некој да биде изложен на убод од заразен комарец. Експертите посочуваат дека најголема опасност не е увозот на заболени лица, туку можноста заразени птици преселници и локалните популации на комарци да го одржуваат природниот циклус на вирусот. Доколку вирусот циркулира кај птиците, локалните комарци може да станат негови преносители и во Македонија. Ризикот е особено изразен во периодот од јули до септември, кога активноста на комарците достигнува максимум. Затоа здравствените власти традиционално препорачуваат засилена дезинсекција, мониторинг на комарците и лабораториски надзор врз евентуални сомнителни случаи. Иако најголемиот број инфекции поминуваат без симптоми, појавата на невролошки компликации кај лицата со нарушен имунитет, повозрасните граѓани и хронично болните претставува сериозен јавноздравствен предизвик.
Каква е состојбата во Македонија?
Македонија не е непозната територија за западнонилскиот вирус. Во изминатата деценија здравствените институции регистрираа повеќе поединечни случаи, најчесто во текот на летните и раните есенски месеци. Првите лабораториски потврдени случаи беа евидентирани пред повеќе од една деценија, а оттогаш речиси секоја година се спроведува засилен епидемиолошки надзор, особено во периодот кога има најголема активност на комарците. Поголемиот број заболени биле поединечни случаи, без поголеми локални епидемии. Македонските здравствени власти редовно ги следат препораките на Европскиот центар за превенција и контрола на болести и Светската здравствена организација. Во летните месеци се засилува надзорот врз пациентите со воспаление на мозокот или мозочните обвивки од непознато потекло, бидејќи токму тие можат да бидат показател за инфекција со западнонилскиот вирус. Со оглед на географската близина со Грција, климатските промени и продолжените топлотни бранови, епидемиолозите оценуваат дека постои потреба од континуирано следење на состојбата, навремена дезинсекција и информирање на населението за мерките за лична заштита од убоди од комарци. Н.М.
Западнонилски вирус – како се пренесува и кои се симптомите?
Западнонилскиот вирус е вирусна инфекција што природно циркулира меѓу дивите птици, а на луѓето најчесто им се пренесува преку убод од заразен комарец. Човекот и коњот се сметаат за случајни домаќини и не играат значајна улога во понатамошното ширење на вирусот.
Како се пренесува?
- преку убод од заразен комарец;
- многу ретко преку трансфузија на крв, трансплантација на органи или од мајка на плод за време на бременост;
- не се пренесува со обичен контакт меѓу луѓето, преку кашлање, кивање или допир.
Кои се симптомите?
Околу 80 проценти од заразените немаат никакви симптоми.
Кај приближно 20 проценти се јавува полесна форма на болеста, проследена со:
- покачена температура;
- главоболка;
- болки во мускулите и зглобовите;
- изразен замор;
- гадење и повраќање;
- осип;
- зголемени лимфни јазли.
Кај помалку од еден процент од заразените се развива тешка невроинвазивна форма, која може да предизвика:
- енцефалитис (воспаление на мозокот);
- менингитис (воспаление на мозочните обвивки);
- акутна блага парализа;
- нарушување на свеста;
- кома, а во најтешките случаи и смртен исход.
Најголем ризик од тешка форма на болеста имаат лицата постари од 60 години, пациентите со хронични заболувања, лицата со ослабен имунитет и примателите на имуносупресивна терапија.
Најефикасна превенција останува заштитата од убоди од комарци – употреба на репеленти, носење светла облека со долги ракави, поставување мрежи на прозорците и избегнување престој на отворено во периодите кога комарците се најактивни. Н.М.
