Европскиот парламент со резолуција реагира на заканите од САД кон Гренланд
- Во усвоениот текст Европскиот парламент жали за пристапот кон надворешната политика на САД, кој се карактеризира со намалена посветеност на мултилатерализмот и европската безбедност. Европратениците веруваат дека ЕУ мора да учи од своите ранливости и да избегне да се најде во ранлива позиција на принуда во иднина
Во текстот усвоен во средата Европскиот парламент ја осудува употребата на еднострани трговски закани и економско заплашување врз Данска и другите земји членки на ЕУ како форма на принуда. Опишувајќи ги овие мерки како некомпатибилни со меѓународното право и основните принципи на соработка меѓу сојузниците на НАТО, европратениците тврдат дека Гренланд не смее да се користи како алатка за поделба на Европската Унија. Тие ја повикуваат ЕУ цврсто, колективно и решително да реагира и да се спротивстави на секое такво принудно дејство.
Во усвоениот текст Европскиот парламент жали за пристапот кон надворешната политика на САД, кој се карактеризира со намалена посветеност на мултилатерализмот и европската безбедност. Европратениците веруваат дека ЕУ мора да учи од своите ранливости и да избегне да се најде во ранлива позиција на принуда во иднина.
Лак на нестабилност околу Европа
Од Украина до Кавказ, од Блискиот Исток до Сахел и низ Арктикот, околу Европа е формиран лак на нестабилност, предупредуваат европратениците во нивната процена на заедничката надворешна и безбедносна политика (ЗНБП) на ЕУ. ЕУ не може да си дозволи да се повлече и мора да остане отворена и ангажирана, тврдат тие, нагласувајќи дека нејзината глобална видливост и политичко влијание честопати не се во согласност со нејзиниот економски, финансиски и дипломатски отпечаток.
Европратениците предупредуваат дека војната во Украина сериозно го дестабилизира источното соседство на ЕУ, со последици за Западен Балкан што, според нив, се закануваат да ги забават реформите и да ја поттикнат антиевропската реторика. Проширувањето на ЕУ, тврдат тие, е геостратешка инвестиција во регионалната безбедност и стабилност.
Стратешка задача за зајакнување на меѓународните партнерства на ЕУ
Пошироката стратешка мисија на ЕУ е да ги зајакне нашите меѓународни партнерства, нашиот капацитет да спречи закани и да обезбеди проширувањето, политиката на соседство и соработката со истомислечки демократии да служат на нашата долгорочна безбедност.
– Во исто време, ЕУ мора да ја зголеми својата видливост, да го усоврши своето надворешно претставување и да обезбеди нејзините инструменти – од санкциите до стратешката комуникација и стратегијата Глобална порта – да се користат ефикасно и доследно – изјави известувачот Дејвид Мекалистер (ЕНП, Германија).
Извештајот на Мекалистер беше усвоен со 392 гласа „за“, 179 „против“ и 83 „воздржани“.
Ако проширувањето на ЕУ е стратешка определба на ЕУ, дали тогаш можеме да се надеваме на деблокирање на процесот за Македонија, која е блокирана со години поради националните интереси на земјите членки, најпрво Грција, Франција, а сега и Бугарија, со наметнување а обврски-принуди какви што самата ЕУ не сака да им се наметнуваат на нејзините земји членки.
Земјите членки на ЕУ мора да бидат подготвени да дејствуваат автономно во одбраната
Во годишниот извештај на Парламентот за заедничката безбедносна и одбранбена политика (ЗБОП) на Унијата, европратениците тврдат дека само соработката заснована на меѓусебно договорени правила може да заштити од војна и да обезбеди заедничка безбедност и повикуваат на обнова на европската безбедносна архитектура за зајакнување на соработката на ЕУ со НАТО. Во исто време, Парламентот тврди дека земјите членки на ЕУ мора да бидат подготвени да дејствуваат автономно врз основа на клаузулата за заемна помош на Европската Унија, имено членот 42(7) од Договорот за ЕУ.
Заканите на САД за суверенитетот на Гренланд претставуваат голема закана за стратешките интереси на ЕУ. Парламентот исто така изразува сериозна загриженост за странското мешање во Гренланд, вклучувајќи хибридни дејства и експлицитни закани од страна на Соединетите Американски Држави за суверенитетот на Гренланд, опишувајќи ги како голема закана за стратешките интереси на Унијата, Атлантската алијанса и меѓународниот поредок заснован на правила. Текстот повикува на унифициран европски одговор и ја поддржува заедничката декларација донесена од неколку земји членки на ЕУ на 6 јануари 2026 година, во која се наведува дека иднината на Гренланд може да ја одлучат само Данска и Гренланд. Исто така, таму се изразува загриженост за Стратегијата за национална безбедност на САД од декември 2025 година, која, според европратениците, „формализира неоснована политика на САД за гледање на Унијата, нејзините основни вредности, нејзините принципи на демократско управување и неколку од нејзините фундаментални безбедносни цели како спротивни на интересите на САД“.
Препознавајќи ја виталната улога на НАТО и САД како главен сојузник на Европа, Парламентот исто така ги нагласува зголемената непредвидливост и изолационизам на надворешната политика на САД, како и ризикот од повлекување на трупите од Европа. Затоа, тој повикува на планирање вонредни ситуации од страна на ЕУ, зголемени и координирани трошоци за одбрана меѓу земјите членки, зајакнати европски одбранбени капацитети и поголема стратешка автономија, додека се одржува избалансирано трансатлантско партнерство.
– Овој парламентарен извештај за заедничка безбедносна и одбранбена политика нагласува дека сегашните околности не оставаат простор за сомнеж: на Европа ѝ е потребна силна, автономна и оперативна одбранбена способност. Тоа значи дека мора да се движиме подалеку од краткорочните национални интереси и не само да го комплетираме единствениот одбранбен пазар туку и да ѝ дадеме вистинско значење на клаузулата за заемна помош на ЕУ. Речиси 20 години, заедничката безбедносна и одбранбена политика на ЕУ постои во суштина на хартија: време е да се направи реалност. А сегашната реалност бара итност, единство и волја за дејствување. Членот 42.7 мора да стане оперативен, а не церемонијален. Не станува збор за натпреварување со НАТО, туку за обезбедување Европа да може да стои на свои нозе и да биде кредибилен актер во безбедносните прашања, и за своите граѓани и за своите партнери. Освен зголемените трошоци, зајакнувањето на нашата индустриска база мора да оди рака под рака со обновена безбедносна доктрина, доверба и стратешка амбиција што одговараат на денешните реалности – рече известувачот Тијс Ројтен (СиД, Холандија) по гласањето, при што извештајот беше усвоен со 395 гласа „за“, 197 „против“ и 70 „воздржани“.
Тони Гламчевски, наш постојан дописник од Франција
