- Со доаѓањето на Доналд Трамп во Вашингтон, во стратегискиот речник влезе поимот „американска енергетска доминација“. Идејата се темелеше на едноставен геополитички увид: енергијата не е само стока туку и структурен инструмент на моќта. Држава што располага со изобилно производство на енергија, а во исто време има влијание врз клучните елементи на глобалното енергетско финансирање и поморските маршрути, поседува сериозна стратешка предност
Во современата геополитика сè почесто станува јасно дека вистинската линија на поделба меѓу големите сили не е само во воените бази, технологијата или во царините. Таа се наоѓа многу подлабоко – во контролата врз енергијата. Денес, повеќе од кога било, изгледа дека глобалното натпреварување за моќ всушност е борба за поседување и управување со енергетските ресурси и енергентите.
За време на претседателството на Доналд Трамп во Вашингтон во стратегискиот речник влезе поимот „американска енергетска доминација“. Идејата се темелеше на едноставен геополитички увид: енергијата не е само стока туку и структурен инструмент на моќта. Држава што располага со изобилно производство на енергија, а во исто време има влијание врз клучните елементи на глобалното енергетско финансирање и поморските маршрути, поседува сериозна стратешка предност.
Од таа перспектива, она што денес изгледа како конфронтација со Иран може да има многу пошироки импликации. Зголемените ризични премини во Персискиот Залив, заострувањето на санкциските режими и промените во тековите на нафтата заедно ги зголемуваат енергетските трошоци за најголемата увозна економија во светот – Кина. За разлика од тоа, САД се многу помалку директно погодени од ваквите промени.
Вашингтон нема ембарго против Пекинг. Нема формални санкции против кинеската индустрија. Наместо тоа, притисокот се појавува индиректно, преку обликување и менаџирање на самата архитектура на енергетскиот пазар. Преку стеснување на ценовните дисконти, раст на транспортните ризици и преку постепено зголемување на влезните трошоци.
Историјата покажува дека индустриските сили секогаш зависеле од евтина енергија. Кога енергијата поскапува, извозните предности се намалуваат, профитните маржи се намалуваат, а економскиот замав слабее. Без разлика дали тоа е резултат на намерна стратегија или на ненамерна последица од геополитичките тензии, исходот е ист – постепено пресложување на глобалниот економски поредок.
Ривалството меѓу Америка и Кина сè повеќе не се води само преку царини, технолошки ограничувања или воени распоредувања. Сè почесто се води во самата инфраструктура на глобалниот енергетски систем. На таа геополитичка шаховска табла, маршрутите на танкерите, ценовните разлики и премиите за осигурување можат да бидат еднакво важни како и носачите на авиони.
Токму затоа денес се поставува суштинското прашање: дали светот веќе влегува во нов вид глобален конфликт – војна што не се води секогаш со оружје, туку со енергетски текови, финансиски механизми и контрола врз ресурсите?
Во новиот натпревар на големите сили, енергијата сè помалку е само економска категорија, а сè повеќе станува тивка архитектура на глобалната моќ. А таму каде што се одлучува кој ќе ја контролира енергијата, таму всушност се одлучува и кој ќе ја контролира иднината. На светот…
