ФЕЉТОН „ОД МИТРОВДЕН ДО ЃУРЃОВДЕН“ (14)
- Пред да се запознаеме со трудот на Пулевски за Александар Трети Македонски, ви претставуваме дел од неговиот опис за таткото на Александар, Филип Втори Македонски
Од капиталното дело „Славјанско-маќедонска општа историја“ на Ѓорѓија М. Пулевски можеме да прочитаме многу информации за античките македонски кралеви, а посебниот дел познат и како „Царственик Александров“ содржи опис на животот на Александар Трети Македонски. Пред да се запознаеме со трудот на Пулевски за Александар, ви претставуваме дел од неговиот опис за таткото на Александар, Филип Втори Македонски.
„…во почетокот Филип владеел со Македонија како старател на својот малолетен роднина Аминта III. Бидејќи во тој период бил оддалечен од директното наследување на престолот, го оженил Аминта со својата ќерка. Кога Филип II стапил на македонскиот престол, внатрешната анархија во државата престанала, а грчкото политичко влијание било значително намалено. Македонското население му дало силна поддршка и во него ја гледало главната надеж за одбрана на државата и заштита на македонските интереси. Со помош на народот ги поразил Илирите, ги отстранил претендентите за престолот, а Пеонците и Тракијците ги покорил и ги вклучил во својата територија. До 356 година пр. н.е. ги обезбедил границите од надворешни закани и ги неутрализирал внатрешните политички противници. Со своите воени и политички успеси ја зацврстил кралската власт. По низа претходни македонски владетели, токму Филип II ја издигнал Македонија на највисоко ниво на моќ и углед преку систематски водени војни против околните народи. Филип II се одликувал со трпеливост, амбициозност и изразена желба за власт. Во стремежот кон остварување на своите цели често се изложувал на опасности и не отстапувал пред пречки. Во политичката практика користел и чесни и нечесни средства, водејќи се исклучиво од државниот интерес. Со дипломатска вештина, дарежливост и ласкање знаел да придобие сојузници, но и да создаде поделби меѓу противниците кога тоа му одговарало. Внимателно ги следел историските околности и ги користел поволните моменти за зајакнување на македонската држава. Во младоста престојувал во Тива (Теба), каде што стекнал значајно воено и политичко искуство, особено под влијание на стратегијата на Епаминонда. Таму се запознал со грчкото образование, но и со слабостите на грчките полиси, вклучително и со практиките на политичко поткупување и внатрешни поделби.
Филип поставил три основни цели: освојување на македонските крајбрежни градови што биле под грчка власт; Обединување на Македонија и создавање силна и организирана војска; Принудување на Грците да го признаат за хегемон. По реализирањето на овие цели, планирал заеднички поход со Македонците и Грците против Персија. За остварување на својата стратегија вложил околу петнаесет години систематска работа. Меѓу најзначајните крајбрежни центри бил Амфипол. Иако на Атињаните им ветил дека ќе им го предаде градот по неговото освојување, тој го задржал во рамките на македонската држава. По освојувањето на Кренидите, каде што се наоѓале богати златни рудници, Филип основал нов град наречен Филипи. Рудниците обезбедувале значителни приходи (околу илјада таланти злато годишно), што овозможило стабилизација на државните финансии. Откако ги консолидирал финансиските ресурси, Филип спровел темелна воена реформа. Ја организирал прочуената македонска фаланга – пешадиска формација составена од шеснаесет реда војници вооружени со долги копја (сариси) и големи штитови. Поради специфичната формација и должината на оружјето, фалангата претставувала исклучително ефикасна воена сила и во одбрана и во напад, особено на рамничарски терен. Воведена била строга воена дисциплина. Војниците биле обврзани на долги маршеви со целосна опрема, а луксузот и недисциплината биле строго санкционирани. Покрај воените реформи, Филип спровел и административни мерки, воспоставувајќи појасна државна организација. Синовите на најугледните македонски семејства престојувале на дворот, служејќи како лична гарда и како гаранција за лојалноста на благородништвото. Филип вовел и промени во образованието во Македонија, со што придонел за создавање образован и способен државен апарат.
Причина за т.н. Света војна било обработувањето земјиште што му припаѓало на храмот во Делфи од страна на Фокидците. Амфиктионскиот совет им изрекол висока парична казна. Бидејќи одбиле да ја платат, започнала десетгодишна војна со Тиванците. Фокидците го зазеле и го ограбиле делфискиот храм со цел да финансираат наемничка војска. Конфликтот се проширил во поширокиот беотиски и тесалиски регион. Тесалијците, загрозени од војната, побарале помош од Филип II. Тој интервенирал со македонската војска, ги поразил Фокидците и ја ставил Тесалија под своја контрола. Се обидел да навлезе и преку преминот кај Термопили, но не успеал и се повлекол. Сепак, неговото политичко и воено влијание во античкиот свет значително се зголемило…“
Овој извадок од делото на истакнатиот македонски преродбеник и историчар Ѓорѓија М. Пулевски нуди фасцинантен поглед врз подемот на Античка Македонија под водство на кралот Филип II. Пулевски го опишал патот на Филип до моќен владетел што успеал да ја консолидира државата, да ги потисне странските влијанија и да изгради непобедлива воена сила.
М-р Никола Ристевски
(продолжува)
