Додека глобалната енергетска криза, поттикната од конфликтите на Блискиот Исток и во Украина, продолжува да влијае врз цените на енергенсите, Македонија се издвојува како земја со едни од најниските цени на горивата во регионот.
Според анализа на „Би-би-си“ на српски јазик, бензинот во земјава е за околу 24 проценти поевтин во споредба со Србија, додека разликата кај дизелот надминува 30 проценти во корист на македонскиот пазар.
Како дел од мерките за заштита на животниот стандард, Владата донесе одлука за намалување на данокот на додадена вредност (ДДВ) за бензинот и дизелот од 18 на 10 проценти. Мерката стапи во сила на 23 март и има за цел да го ублажи ценовниот притисок врз граѓаните.
Од властите во Скопје посочуваат дека постои можност за продолжување на мерката доколку нестабилноста на енергетските пазари продолжи.
Според специјализираната платформа cene-goriva.com, Македонија станува сѐ поатрактивна дестинација за возачи од Србија и Грција, токму поради пониските акцизи и државната регулација на цените на горивата.
Официјални цени во Македонија (Важат од 24.03.2026)
Според последните податоци на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ), малопродажните цени на нафтените деривати изнесуваат:
ЕУРОСУПЕР БС – 95: 86,5 ден/л
ЕУРОСУПЕР БС – 98: 88,5 ден/л
ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V): 95,5 ден/л
Масло за горење екстра лесно 1 (ЕЛ-1): 92,0 ден/л
Мазут М-1 HC: 51,073 ден/кг
Додека Македонија одржува стабилен систем на регулирани цени на горивата, соседните земји применуваат различни мерки за справување со енергетската криза.
Во Србија, властите уште од 2022 година воведоа неделно ограничување на цените. Во моментов, максималната цена на дизелот е 213 динари (околу 112 денари), а бензинот достигнува 188 динари (околу 99 денари). Дополнително, земјоделците добиваат субвенциониран дизел за поддршка на производството.
Во Босна и Херцеговина, ситуацијата е посложена поради административната поделба. Федерацијата БиХ и Република Српска ги ограничија трговските маржи, но контролата е отежната. Инспекциите открија неправилности кај значителен број бензински пумпи, а цените варираат дури и во рамки на исти населени места.
Словенија, како членка на Европската унија, воведе ограничувања во потрошувачката на гориво. Возачите можат да купат до 50 литри дневно, додека компаниите и земјоделците имаат лимит до 200 литри. Поради пониските регулирани цени, се појави и феномен на „туризам за гориво“, особено од Австрија.
Во Хрватска, премиерот Андреј Пленковиќ најави продолжување на мерките за контрола на цените на струјата и гасот до крајот на септември 2026 година, поради нестабилноста на енергетските пазари.
Црна Гора бележи раст на цените на горивата. Евросупер 95 достигна 1,52 евра за литар, додека дизелот се продава за 1,57 евра, што претставува значително поскапување во последните месеци.
И покрај пониските цени во Македонија, куповната моќ значително варира во регионот. Во Словенија, со просечна плата од околу 1.650 евра може да се купат над 1.000 литри гориво. Во Хрватска таа бројка е околу 940 литри дизел, додека во Србија околу 630 литри бензин. Најниска куповна моќ има во Босна и Херцеговина, каде со просечна плата се купуваат помалку од 500 литри дизел.
Глобалната загриженост се зголемува поради ситуацијата во Ормуска Теснина, клучен поморски коридор низ кој поминува околу една петтина од светската нафта. Контролата на Иран врз оваа точка претставува сериозен ризик за глобалното снабдување.
Лари Финк, првиот човек на „БлекРок“ (BlackRock), предупреди дека доколку цената на нафтата достигне 150 долари по барел, светот би можел да се соочи со сериозна рецесија.
Слична оценка даде и Фатих Бирол од Меѓународната агенција за енергија, кој истакна дека сегашната криза е потешка дури и од нафтените шокови во 1970-тите, со загуба од околу 11 милиони барели нафта дневно.
