Референдумот за ограничување на бројот на населението претставен и како „прашање за зачувување на швајцарскиот начин на живот“
Исходот од референдумот за ограничување на бројот на населението ќе покаже колку далеку се подготвени да одат швајцарските граѓани за да зачуваат некои од карактеристиките што ја направија нивната земја привлечна дестинација
Растечката поддршка за десничарските партии врши притисок врз европските влади да воведат построги контроли врз имиграцијата. Швајцарија е подготвена да гласа за предлог за ограничување на нејзиното население. Доколку гласањето на 14 јуни помине, тоа би можело да доведе до целосна забрана за новодојденци, ако бројот на жители се зголеми од околу моменталните девет милиони на над 10 милиони, без особена разлика помеѓу бегалците, квалификуваните работници и врвните менаџери со шестцифрени плати.
Гласањето ќе се одржи според уникатниот систем на земјата за референдуми за уставни амандмани и политика, а анкетите сугерираат дека постои можност предлогот да биде одобрен. Постои ризик дека тоа би можело да доведе до недостиг од критични вештини што на крајот ќе ѝ наштети на конкурентноста на Швајцарија. Исходот ќе покаже колку далеку се подготвени да одат швајцарските граѓани за да зачуваат некои од карактеристиките што ја направија нивната земја привлечна дестинација.
Што го поттикна повикот за ограничување на населението во Швајцарија?
Динамичната економија ја направи Швајцарија голема атракција за странските работници. Земјата е дом на глобални бизниси, вклучувајќи ги УБС, „Нестле“ и „Новартис“. Нејзините релативно ниски даноци, висококвалификуваното население и ефикасниот пристап на управување исто така привлекоа големи странски бизниси, вклучувајќи ги „Гугл“, „Ај-би-ем“ и „Дизни“. Економскиот производ по жител на земјата сега е шести највисок во светот.
Населението на земјата постојано расте речиси пет децении, а многу локални жители сега се жалат на превисоки кирии, сообраќајни метежи и пренатрупаност во возовите и автобусите, кои им го нарушуваат квалитетот на живот.
Десничарската Швајцарска народна партија, или СВП, освои 28 отсто од гласовите на последните избори со кампања во која швајцарското државјанство беше претставено како привилегија, а не како право. Таа излезе со идејата за ограничување на бројот на населението во 2023 година, претставувајќи ја мерката како начин за зачувување на швајцарскиот начин на живот и за заштита на животната средина.
Колку брзо се зголемува бројот на населението на Швајцарија?
Бројот на населението на Швајцарија забележа раст за околу 10 отсто во текот на изминатата деценија. Тоа е многу побрзо отколку во Европската Унија, каде што населението забележало раст под два отсто во истиот период, според податоците на Светската банка. Миграцијата е најголемиот фактор што придонесува за зголемувањето на населението на Швајцарија, при што стапката на природен раст – разликата помеѓу раѓањата и смртните случаи – сочинува само околу една десетина од растот.
Растот беше особено голем во 2023 година, бидејќи националната статистика за првпат го вклучи пристигнувањето на бегалци од Украина. Во повеќето изминати години мигрантите доаѓаа главно од ЕУ или од земјите со кои Швајцарија има договор за слободна трговија и асоцијација.
Дали е веројатно гласањето да помине?
Постојат големи шанси дека ќе помине, иако владата, која во Швајцарија секогаш е составена од најголемите партии, вклучувајќи ја и СВП, се спротивставува на планот. Анкета спроведена кон крајот на ноември и објавена на 7 декември покажа дека 48 отсто од гласачите или биле склони да го поддржат предлогот или веќе одлучиле да гласаат за него. Помал процент од 41 отсто бил против, додека 11 отсто од гласачите биле неодлучни.
Во швајцарскиот систем на директна демократија, граѓаните гласаат дури четири пати годишно за прашања што се движат од даноците за наследство до тоа дали мајмуните треба да добијат човекови права. Поддршката за предлогот има тенденција да се намалува како што се приближува датумот на гласање. Сепак, претходната анкета во јули исто така покажа стапка на одобрување од 48 отсто за идејата за ограничување на населението, што сугерира дека има стабилна база на поддршка за која е малку веројатно дека ќе се намали.
Што би вклучувало спроведувањето на ограничувањето на населението?
Поддржувачите на планот предлагаат повеќестепен аранжман што би се активирал ако населението на Швајцарија ја надмине границата од 9,5 милиони пред 2050 година. Сосема е веројатно да се случи тоа. Сегашните прогнози предвидуваат дека земјата ќе се приближи до прагот за пет години и ќе го премине до 2035 година.
Првата цел би биле барателите на азил и семејствата на странски жители што сакаат да дојдат во Швајцарија. Луѓето примени во земјата на привремена основа повеќе нема да имаат право на дозвола за престој или населување, државјанство или какво било друго право на престој.
Доколку биде преминат прагот од 10 милиони жители, земјата потоа ќе се повлече од она што предлогот го опишува како меѓународни договори што „го движат населението“. Доколку бројот на населението не падне под 10 милиони за две години, Швајцарија, како последен чекор, ќе се откаже од договорот за слободно движење што го има со Европската Унија. Ова би имало далекосежни последици бидејќи би предизвикало откажување на низа други билатерални договори што Швајцарија ги има со блокот и би го загрозило пристапот на земјата до единствениот пазар на ЕУ. Исто така, би ги довело во прашање правата на престој на околу 1,5 милион граѓани на ЕУ што моментално живеат и работат во Швајцарија.
Како бизнис-заедницата на Швајцарија гледа на предлогот?
Различни лоби-групи изразија загриженост. „Економи свис“ предупреди на „значителна“ штета од предлогот, посочувајќи на очекуван недостиг од 430.000 работници до 2040 година, за кој тврди дека не може да се пополни без имиграција. Производственото лоби „Свисмем“ соопшти дека регрутирањето квалификувани работници од ЕУ е „суштинско“ за секторот зависен од извоз.
Некои индивидуални бизнис-лидери го поддржуваат предлогот, вклучувајќи ги извршната директорка на „Емс-Чеми холдинг АГ“, Магдалена Мартуло-Блохер, и бизнисменот Томас Матер. И двајцата се пратеници од СВП во националниот парламент.
Какво би можело да биде влијанието врз Швајцарија и нејзината економија?
Нема формални процени за економското влијание на предлогот, но се претпоставува дека тој би бил пречка за растот. Освен очекуваниот недостиг од работна сила и забрзаното стареење на општеството, постои ризик од сериозни трговски нарушувања доколку билатералните договори со ЕУ – дестинација за повеќе од 40 отсто од швајцарскиот извоз – бидат откажани.
Поддржувачите на иницијативата тврдат дека ваквите проблеми би биле компензирани со пониски кирии за домување и пониски трошоци за инфраструктура и јавна благосостојба.
