Островот Харг низ кој тече 90 отсто од извозот на нафта на Иран е веројатно најчувствителната економска цел на земјата, но извозниот терминал досега остана недопрен во текот на кампањата за бомбардирање од САД и Израел. Експертите велат дека бомбардирањето или заземањето на локацијата со американските сили веројатно би предизвикало одржливо зголемување на веќе растечките цени на нафтата, бидејќи тоа би значело целосно прекинување на целиот дневен извоз на сурова нафта на Иран.
– Можеби ќе видиме како цената од 120 долари за барел ќе се движи кон 150 долари доколку Харг биде нападнат. Тој е премногу витален за глобалните енергетски пазари – рече Нил Квилијам од аналитичкиот центар „Чатам хаус“.
САД погодија 5.000 цели во и околу Иран, но досега се воздржаа од бомбардирање на нафтената инфраструктура на земјата. Цените на нафтата остануваат повисоки за речиси 20 долари за барел, бидејќи стравот од иранска одмазда всушност го затвори Ормускиот Теснец за сообраќај на танкери.
Израелските воздухопловни сили минатиот викенд нападнаа две рафинерии за нафта и две депоа, потопувајќи го Техеран во она што некои жители го опишаа како апокалиптична темнина, додека густ црн чад се спушташе над главниот град. Но оттогаш немало напади.
Харг, корален остров долг осум километри во Персискиот Залив, оддалечен 44 километри од копното, е местото каде што завршуваат цевководите од иранските нафтени полиња во центарот и западот на земјата. Основан од американскиот нафтен конгломерат „Амоко“, тој беше заземен од Иран за време на револуцијата во 1979 година.
Иако поголемиот дел од крајбрежјето на Иран е калливо и премногу плитко за многу големи танкери за сурова нафта што ги користи нафтената индустрија, Харг е доволно блиску до длабоките води. Сателитските снимки откриваат огромни товарни пристаништа што излегуваат од неговиот источен брег. Обично, помеѓу 1,3 милион и 1,6 милион барели нафта дневно минуваат низ Харг, иако Иран ги зголеми количествата на три милиони дневно кон средината на февруари, според инвестициската банка „ЏП Морган“, во очекување напад предводен од САД. Дополнителни 18 милиони барели се складирани на Харг како резервни, додаде банката.
Медиумските извештаи алудираат на интересот на Белата куќа, вклучувајќи и кратка референца во извештајот на „Аксиос“ во саботата дека официјалните лица размислувале за заземање на Харг. Американскиот секретар за одбрана, Пит Хегсет, не ја исклучи можноста за напад на Иран со копнени сили, иако нема голем број американски војници во регионот.
Мајкл Рубин, висок советник на Пентагон за Иран и Ирак во администрацијата на Џорџ В. Буш, минатата недела изјави дека разговарал за идејата со претставници на Белата куќа, тврдејќи дека тоа би можело да биде начин економски да се осакати иранскиот режим.
– Ако не можат да ја продадат својата нафта, не можат да заработат – рече тој.
Пред последната офанзива на САД и Израел, поголемиот дел од суровата нафта на Иран од Харг се извезуваше во Кина. Но меѓусебно поврзаната природа на пазарот значи дека трајното губење на извозната понуда би влијаело на цените на глобално ниво, во време кога дополнителни 3,5 милиони барели дневно, главно од Ирак, исто така се исклучени поради затворањето на Ормускиот Теснец.
– Уништувањето на Харг или оштетувањето на извозната локација „носи ризик да предизвика зголемување на цените на нафтата, што би влијаело врз економијата – тврди Линет Нусбахер, поранешен офицер за разузнавање на британската армија.
Израел не го нападна островот во 12-дневната војна летоска, а обновата на неговата комплексна инфраструктура, во случај на оштетување, би можела да трае со години. Но постои и долгорочен политички аргумент.
– Островот Харг е доволно важен за иранската економија што уништувањето на неговите објекти би го напуштило секој изговор за водење војна за да се создаде посветла иднина за Иран – тврди Нусбахер, бидејќи тоа би го лишило наследникот од витални приходи од нафта.
Обидот за заземање на островот, со оглед на неговата големина, веројатно би барал значителна и одржлива операција, поголема од типичен упад на специјалните сили. Иако заземањето од страна на САД во теорија би ѝ дало предност на Белата куќа над Техеран, Квилијам тврди дека е многу веројатно оти таков обид би бил самопоразителен.
– Ако САД го преземат ова, тогаш ја погодувате иранската нафтена индустрија. Иран би имал производство, но не би можел да извезува, додека САД не би можеле да произведуваат. Тоа би ги довело пазарите во вистинска криза – рече аналитичарот.
