Во едно студено февруарско попладне во Скопје, салата на Филолошкиот факултет беше осветлена со црвени фенери и свечени украси, додека повеќе од 260 гости се собраа да ја одбележат Кинеската нова година – годинава во знакот на коњот.
Атмосферата не беше само церемонијална. Студенти, наставници, претставници на универзитетот и гости од пошироката заедница ја исполнија салата, создавајќи амбиент што истовремено изгледаше и меѓународно и изразито локално. Прославата беше организирана од Институтот „Конфуциј“ при УКИМ, кој во изминатата деценија постепено стана препознатлив дел од културниот живот на градот.
Програмата ги одразуваше и традицијата и локалното учество. Речиси сите настапи ги изведоа македонски студенти од Институтот „Конфуциј“, со поддршка на неколку кинески наставници. Вечерта опфати пеење, танц, рецитирање поезија, демонстрации на калиграфија и изведби на традиционални кинески музички инструменти. Еден македонски студент на сцената демонстрираше кинеска калиграфија, овозможувајќи ѝ на публиката непосреден увид во естетската длабочина на писмото. За дел од присутните, ова беше прво поблиско запознавање со овие уметнички традиции.
Прославата ја водеа четворица студенти на возраст од четиринаесет до дваесет години, сите ученици на Институтот „Конфуциј“. Наизменично зборувајќи на кинески и на македонски јазик, тие ги најавуваа настапите и ја водеа публиката низ програмата со самодоверба и јасност. Нивната двојазична презентација симболизираше нешто повеќе од училиштен настан – таа ја одразуваше генерацијата што сè полесно се движи низ повеќе културни простори.
Лунарната нова година е еден од најзначајните традиционални празници во кинеската култура, симболизирајќи обновување, семејно обединување и надеж за годината што следува. Нејзиното одбележување во Скопје нè повикува на размислување: Како празник вкоренет во источноазиската традиција станува дел од културниот календар на еден европски град?
Одговорот лежи во континуитетот, а не во случајноста.
Основан во 2013 година, Институтот „Конфуциј“ во Скопје речиси тринаесет години активно дејствува во локалната средина. Со текот на времето, тој ги прошири своите наставни активности на универзитети, основни и средни училишта и културни институции. Бројот на студенти постојано расте, а сè повеќе млади луѓе избираат да го изучуваат кинескиот јазик, не само од љубопитност туку и со свест за променливата глобална средина. Покрај наставата по јазик, културните програми станаа важен дел од неговата работа, овозможувајќи директно учество наместо далечинско набљудување.
За многу млади луѓе во Северна Македонија, учењето кинески јазик претставува израз на интерес за светот што се менува. За некои тоа е академски избор; за други е поврзано со идни можности во трговијата, туризмот или меѓународната соработка. Но за повеќето, сè започнува едноставно – со јазикот и со учество во културниот живот.
Културната размена често се опишува со дипломатски термини, но нејзиното вистинско значење се појавува во училниците и на јавните настани.
Кога македонски студенти изведуваат кинески песни или демонстрираат калиграфија, размената станува видлива и практична – втемелена во заедничко искуство, а не во апстрактни формулации.
Во последните години, Скопје сè повеќе се претставува како отворен и надворешно ориентиран град. Настани како прославата на Кинеската нова година покажуваат дека културните традиции можат да патуваат без да ги потиснат локалните обичаи. Тие коегзистираат, додавајќи нови слоеви во културниот пејзаж на градот.
Затоа, прославата на годината на коњот во Скопје претставува повеќе од празничен настан. Таа одразува постепен процес на поврзување изграден преку образование, љубопитност и учество – потсетник дека културното разбирање се обликува тивко, но постојано.
Лијао Веј, вонреден професор на Универзитетот за финансии и економија
во Југозападна Кина и кодиректор на Институтот „Конфуциј“ при УКИМ
