Политиката на забрани на социјалните мрежи првпат беше имплементирана во Австралија, опфаќајќи ги Инстаграм и Фејсбук на „Мета“, „Снап“ и Икс на Илон Маск, Тикток и Јутјуб на „Гугл“. Сега се шири во Европа, заканувајќи се на милиони млади корисници да им го прекине пристапот до услуги за кои регулаторите сметаат дека се штетни и предизвикуваат зависност, а со тоа и до критичните рекламни долари што доаѓаат преку нив
Европските земји го преземаат својот најширок удар досега врз социјалните мрежи, при што сè поголем број држави разгледуваат забрани на услугите за малолетници и подготвуваат терен за нова пресметка со дел од најголемите американски технолошки компании.
Политиката на забрани на социјалните мрежи првпат беше имплементирана во Австралија, опфаќајќи ги Инстаграм и Фејсбук на „Мета“, „Снап“ и Икс на Илон Маск, Тикток и Јутјуб на „Гугл“. Сега се шири во Европа, заканувајќи се на милиони млади корисници да им го прекине пристапот до услуги за кои регулаторите сметаат дека се штетни и предизвикуваат зависност, а со тоа и до критичните рекламни долари што доаѓаат преку нив.
Сето тоа доби нагласен политички, идеолошки и личен контекст кога Шпанија стана последната земја што предложи забрана на овие услуги, со што социјалистичкиот лидер на земјата, Педро Санчез, и Маск, кој повика на укинување на Европската Унија, ја изнесоа меѓусебната борба на виделина.
– Социјалните мрежи станаа пропадната држава. Знам дека нема да биде лесно. Компаниите за социјални мрежи се побогати и помоќни од многу нации, вклучувајќи ја и мојата. Но нивната моќ и сила не треба да нè плашат – рече премиерот Педро Санчез во говор во Дубаи во вторникот.
Неколку часа подоцна Маск одговори на Икс, пишувајќи: „Валканиот Санчез е тиранин и предавник на народот на Шпанија“.
Со уште најмалку шест други земји – Франција, Велика Британија, Португалија, Данска, Грција и Холандија, како и ЕУ во целина, што размислуваат за слични ограничувања, потезите сигнализираат јасна насока и ја заоструваат културолошката војна со администрацијата на Трамп и некои од најмоќните магнати во светот.
Додека европските регулатори постојано ги критикуваат американските компании за социјални мрежи за монополски практики, нивното пребарување на податоци за потрошувачите и ширењето штетна содржина значеше дека антипатијата кон Силициумската Долина се интензивираше во последните недели.
Тоа во голема мера се должи на гневот поради „Грок“ на Илон Маск откако четботот со вештачка интелигенција, управуван од „Екс АИ“ на Маск, генерираше милиони сексуализирани слики на неговата социјална платформа Икс. Компанијата соопшти дека ќе ја ограничи алатката, но регулаторите низ светот скокнаа во акција и тоа стана и горливо прашање за политичарите и сензибилизираните гласачи.
Европските потези би можеле да предизвикаат агресивен одговор од претседателот Доналд Трамп. Европа е честа цел на неговиот гнев, а трансатлантското партнерство, кое е основа на глобалниот поредок во последните осум децении, е блиску до точка на пресврт.
Во декември, Трамп ја предупреди Европа „да биде многу внимателна“ откако технолошките регулатори на ЕУ го казнија „Икс“ на Маск со 140 милиони долари за кршење на нивното правило за онлајн содржина.
По Светскиот економски форум во Давос, тензиите лесно би можеле повторно да избувнат подоцна месецов на Минхенската безбедносна конференција, каде што минатата година потпретседателот Џ.Д. Венс ги обвини Европејците за „дигитална цензура“.
Личниот анимозитет беше очигледен кога Санчез го обвини Маск за ширење дезинформации во врска со потегот на Шпанија за регулирање на недокументираните мигранти. Милијардерот претходно реобјави твит во кој практиката е опишана како „изборен инженеринг“.
– Порано за време на претседателството на Трамп постоеше загриженост за одмазда доколку земјите дејствуваат премногу енергично против големите технолошки компании. Тоа малку се намали во последните месеци – рече Зак Мејерс, директор за истражување во Центарот за регулација во Европа.
Платформите ќе претрпат големи загуби ако се прекине протокот на помлади корисници. Платформите како Тикток и Снепчет доживеаја експанзија поради усвојувањето од страна на тинејџерите, чии технолошки преференции влијаеја на дизајнот на апликациите за потрошувачите. Јутјуб има огромна публика од деца, што предизвика политичка контрола во минатото.
Сепак, овие функции се сметаат и за зависност, а неколку од најголемите мрежи се соочуваат со судски спорови во САД поради обвинувања дека нивните производи се штетни за младите луѓе.
Европа е втор по големина регион за многу технолошки фирми, по Северна Америка, благодарение на широкото усвојување на технологијата и зрелиот екосистем за онлајн рекламирање. И за „Снап“ и за „Мета“ приходите растат побрзо во Европа отколку во САД.
– Европа е извор на пари за големите технолошки компании, па затоа ова е голем проблем за нив, без сомнение – рече Алисија Гарсија Хереро, виша соработничка во Бригел, додавајќи дека САД веројатно би ги сметале забраните за политички. Спроведувањето вакви ограничувања не е лесно. Експертите за дигитална политика, исто така, се прашуваат дали има доволно докази дека забраната би ги охрабрила децата да поминуваат повеќе време офлајн.
Австралија стана првата во светот што презеде мерки против социјалните мрежи за деца, при што технолошките компании во декември затворија налози на околу пет милиони деца под 16 години. Технолошките платформи таму тврдат дека исклучувањето на малолетниците од услугите е тешко, ако не и невозможно, и може да доведе до пошироки проблеми.
Процесот за докажување на возраста може да вклучува споделување чувствителни документи, како возачка дозвола или пасош, отворање врати за сајбер-напади или злоупотреба на податоци. Забраната, исто така, ризикува да ги насочи корисниците кон помалку легитимни услуги. Земјите што сакаат да ги реплицираат законите на Австралија ќе наидат на пречки.
Францускиот претседател Емануел Макрон е жесток застапник за ограничувања на возраста на социјалните медиуми. Во 2024 година, тој ја нарече зависноста од екрани „поттик за сите видови проблеми: малтретирање, насилство, напуштање на училиштето“. Минатата недела, француското национално собрание усвои забрана за услуги на социјалните мрежи за деца под 15 години.
Предлог-законот сега ќе се достави до Сенатот за усвојување. Сепак, Франција се бори да спроведе други мерки за интернет-полицизирање. Неодамнешниот закон со кој се забранува онлајн порнографијата за малолетници бараше од луѓето да ја потврдат својата возраст преку услуги од трети страни. Постојат докази дека многу веб-корисници користеле виртуелни приватни мрежи, или ВПН, за да го скријат својот идентитет.
– ВПН се следната тема на мојот список – изјави Ан Ле Енанф, француска министерка за вештачка интелигенција и дигитални работи, на француската телевизија минатата недела.
Имаше слични грижи кога Велика Британија воведе проверки на возраста додека разгледуваше и други мерки како што се ограничување на пристапот според возраста, создавање дигитален полициски час и воведување правила во врска со дизајнот на платформите што предизвикува зависност.
