Државата со одговор на енергетските предизвици
Во екот на ескалирачките тензии на Блискиот Исток, кои ги разнишаа светските берзи на нафта, македонската влада на вчерашната вонредна седница донесе обемен пакет мерки за директна интервенција во цената на нафтените деривати. Примарната цел на овој владин маневар е заштита на куповната моќ на граѓаните и спречување на инфлаторната спирала што се закануваше да го дестабилизира домашниот пазар по наглиот скок на цената на суровата нафта на глобално ниво.
Премиерот Христијан Мицкоски на официјална прес-конференција ја образложи итноста од овие одлуки, посочувајќи дека државата мора да дејствува како коректив кога пазарните механизми стануваат преголем товар за народот.
Даночни олеснувања и намалување на акцизите
Клучен столб на овој пакет е интервенцијата во давачките што државата ги наплаќа по литар гориво. Владата донесе одлука за итно намалување на акцизите во значителен износ:
– дизелот се намалува за 4 денари по литар;
– безоловните бензини (95 и 98 октани) се намалуваат за 2 денара по литар.
Дополнително, за да се осигури дека цените на пумпите ќе останат подносливи, Владата ја продолжи одлуката за повластена стапка на данокот на додадена вредност (ДДВ). Наместо стандардните 18 проценти, ДДВ за горивата ќе остане фиксирано на 10 проценти до официјалното завршување на кризната состојба, која, според тековните проекции, е во сила до 20 април.
Црните сценарија што беа избегнати
Премиерот Мицкоски беше дециден во своите калкулации дека без овие мерки, Македонија денеска ќе се соочеше со историски највисоки цени. Според пресметките на енергетските аналитичари и ресорните министерства, доколку државата останеше пасивна, цената на дизелот ќе го пробиеше психолошкиот праг од 102 денара за литар. Кај бензините поскапувањето ќе изнесуваше дополнителни 1,5 до 2 денара над веќе високите основи.
Ова сценарио ќе предизвикаше домино-ефект во транспортниот сектор, што неминовно ќе повлечеше поскапување на прехранбените производи и другите основни услуги.
Стратешко партнерство со рафинеријата ОКТА
Она што го прави овој пакет мерки поинаков од претходните е директниот договор на Владата со најголемиот снабдувач во земјава, рафинеријата ОКТА. Со цел дополнително да се амортизира ударот, постигнат е договор за корпоративна социјална одговорност и солидарност.
– Договорено е попустот да се продолжи до крајот на април – од 3 денари за дизелот по литар, а за безоловните бензини дополнителни 2 денара помалку за литар – соопшти премиерот, нагласувајќи дека товарот на кризата не смее да падне само на грбот на државата и граѓаните, туку и на енергетските компании.
Крајниот ефект: Што добиваат потрошувачите?
Кога ќе се сумираат сите три компоненти – намалената акциза, повластеното ДДВ и попустот од ОКТА – крајниот резултат е стабилност, која ретко кој ја очекуваше во вакви воени околности на Блискиот Исток:
Цената на дизелот останува непроменета: иако пазарно требаше да поскапи за цели 7 денари, со овие мерки поскапувањето е целосно неутрализирано.
Бензините поевтинуваат: корисниците на 95 и 98-октански бензин всушност ќе плаќаат за 2 денара помалку во споредба со цената од минатата недела.
Економски импликации и буџетска издржливост
Иако овие мерки значат помалку приходи во државната каса во краток рок, од Владата уверуваат дека буџетот е стабилен и дека приоритет е ликвидноста на стопанството. Економските аналитичари сметаат дека со зачувување на цената на дизелот, Владата директно им помага на земјоделците и транспортните компании, кои се столбот на домашната економија.
Сепак, останува прашањето што ќе се случува по 20 април доколку конфликтот на Блискиот Исток продолжи. Македонија, како земја што е речиси целосно зависна од увоз на нафтени деривати, останува изложена на надворешните шокови. Владата најави дека будно ја следи состојбата и дека по 20 април е подготвена за нови чекори во зависност од движењата на берзите во Лондон и Њујорк.
– Не може да бидеме изолирани од влијанието на глобалните процеси, но дејствуваме и не чекаме кризата да нè прегази – заклучи Мицкоски во своето обраќање, испраќајќи порака за сигурност до деловната заедница и граѓаните.
Овој потег се толкува како обид за воспоставување „енергетски суверенитет“ преку активна дипломатија со домашните енергетски чинители и флексибилна даночна политика, со цел да се избегне рецесијата што често доаѓа како последица на енергетските кризи. С.Т.
Македонската влада разгледува план и за наредна, потешка фаза заради амортизирање на кризата
Можни наредни мерки: Микротаргетирани интервенции и замрзнување на маржите
Македонската влада веќе има подготвено план за следната фаза, во случај кризата со горивата да ескалира. Планот, кој засега е ставен на стендбај, предвидува сет на дополнителни мерки за ублажување на евентуалните економски последици. Премиерот Христијан Мицкоски на вчерашната прес-конференција истакна дека државата внимателно ја следи ситуацијата на Блискиот Исток и е подготвена да реагира соодветно доколку дојде до продлабочување на кризата.
Како дел од следната фаза, според нашите извори, се разгледуваат т.н. микротаргетирани мерки, насочени кон конкретни категории и сектори, со цел поефикасно справување со ценовните притисоци. Меѓу опциите што се анализираат е и замрзнување на трговските маржи, при што нивното одмрзнување би се одвивало постепено за да се избегнат ценовни шокови на пазарот. Одлуката за активирање на овие мерки ќе зависи исклучиво од развојот на глобалните состојби.
Премиерот Мицкоски на вчерашниот прес нагласи дека, за разлика од други држави, кои интервенирале само преку акцизите, Македонија презела поширок пристап, при што презема и планира да преземе директни и робусни мерки од кои корист имаат и граѓаните и бизнисите.
Државата згора на сѐ има и тековни финансиски притисоци – враќање стари долгови и тековни обврски
Покрај справувањето со кризата, Владата се соочува и со сериозен финансиски товар поради враќањето на старите долгови.
Премиерот ја информира јавноста дека во текот на оваа година државата треба да отплати дури две и пол милијарди евра по основ на претходни обврски.
– Треба да вратиме две и пол милијарди евра стари обврски годинава. Почнавме да го враќаме солидарниот данок. Тоа се педесетина милиони евра. Треба да се исплатат плати, редовно треба да се исплатат пензии, режиски трошоци, сѐ друго треба тековно да тече и, настрана од тоа, сега имаме директни субвенции што доаѓаат од буџетот. Состојбата е таква каква што е. Реков нема откажување, ќе се бориме и ќе победиме на крајот – изјави Мицкоски.
Овие обврски, заедно со тековните расходи, како што се платите, пензиите и субвенциите, дополнително ја усложнуваат економската состојба, оставајќи помал простор за маневрирање во услови на глобална неизвесност. Владата, сепак, уверува дека останува посветена на справување со предизвиците и стабилизирање на економијата, заврши со порака до јавноста македонскиот премиер. Н.М.
Празнично чествување во католичката заедница во Македонија
Државниот врв со честитки за Велигден: Повик за солидарност, мир и заедничка иднина
Верниците на Римокатоличката црква вчера го одбележаа Воскресението Христово – Велигден, најголемиот празник во христијанскиот свет. По тој повод, највисоките претставници на државата, претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, спикерот на Собранието, Африм Гаши, и премиерот Христијан Мицкоски, упатија срдечни пораки до сите што го слават празникот, со желби за здравје, радост и меѓусебна хармонија.
Пораки за надеж и духовност
Претседателката Сиљановска-Давкова упати честитка до скопскиот бискуп и епарх струмичко-скопски, д-р Киро Стојанов, како и до сите католички верници. Таа потенцираше дека веќе два милениума Воскресението влева постојана надеж во триумфот на доброто. Акцентирајќи ги актуелните светски конфликти и стравот што тие го сеат, претседателката истакна дека Велигден, како „празник над празниците“, треба да донесе мудрост и мир.
– Исус Христос нè научи дека без емпатија, солидарност и толеранција и без разбирање на другиот и поинаквиот, нема соживот. Очекувам Велигден да го разбуди божјото во сите нас, да нè потсети дека животот е посилен од смртта, а светлината од темнината и да ни помогне да исчекориме напред, по Божјиот пат – истакна претседателката во својата честитка.
Единство за подобра татковина
Премиерот Христијан Мицкоски во своето обраќање посочи дека времињата полни со предизвици бараат од сите нас да си подадеме рака и заедно да ја градиме државата како заеднички дом.
– Само преку толеранција, заедништво, сплотеност, хуманост и заемна почит можеме максимално да придонесеме за подобра и поправедна држава и за просперитетна татковина, во која секој граѓанин ќе има можност за достоинствен живот, сигурна иднина и економски напредок. Нека духот на овој празник нè инспирира да градиме мостови на разбирање, да ја зајакнуваме меѓусебната доверба и да работиме заедно за да ја направиме нашата земја уште поубава, поуспешна и пред сѐ посреќна, како за сите нас, така и за идните генерации – напиша Мицкоски на својот фејсбук-профил.
Претседателот на Собранието, Африм Гаши, пак, повика велигденските празници да бидат катализатор за зацврстување на довербата и заедништвото како клучни граѓански вредности.
– Овој празник носи пораки на надеж, љубов, мир и духовна обнова. Во деновите кога се потсетуваме на значењето на меѓусебното почитување, солидарноста и добрината, упатувам искрени желби празничните денови да бидат исполнети со здравје, спокој, радост и благосостојба – порача Гаши.
Свечена литургија во „Пресвето Срце Исусово“
Централната прослава се одржа во католичката катедрала во Скопје, каде што беше отслужена свечена воскресна литургија. На настанот присуствуваа претседателката Сиљановска-Давкова, претставници на Комисијата за односи со верските заедници, дипломати и јавни личности.
Бдението започна со традиционалниот благослов на огнот и внесување на воскресната свеќа, а службата ја предводеше бискупот Киро Стојанов. Во својата проповед, тој се фокусираше на страдањата на Блискиот Исток и Украина, пренесувајќи ги пораките на папата за мир.
– На Блискиот Исток, крвта од минатите конфликти сè уште не се исушила на земјата каде што била пролеана, а нов конфликт веќе повторно се разгоре, ширејќи се во околните земји, со насилство и уништување, продолжувајќи да шири омраза и страв, што предизвикува кај нас загриженост. Христијаните во овие земји, исто така, како „мало стадо“, се обединети во човечко братство со други народи и заедници во земјите погодени од војната и доживуваат тешки искушенија во постојана опасност и неизвесност за нивните животи. Среде ваквото страдање, папата Лав постојано повикува на молитва за мир за да се запре татнежот на бомбите, да се замолчи оружјето и да му се даде можност на дијалогот во кој можат да се слушнат гласовите на народите – порача д-р Киро Стојанов во својата воскресна беседа. С.Т.
Порака на папата Лав XIV: Стануваме рамнодушни кон насилството
Во своето прво велигденско обраќање, поглаварот на Римокатоличката црква, папата Лав XIV, упати директен повик до светските моќници што одлучуваат за воените конфликти, порачувајќи им да го одберат патот на мирот. Годинашното чествување на најголемиот христијански празник помина во сенка на ескалацијата на Блискиот Исток, што беше и главна тема во неговиот говор.
За време на традиционалниот благослов „Urbi et Orbi“ (До градот и до светот), папата упати жестока критика кон сеприсутната рамнодушност на човештвото пред страдањата на војната.
– Стануваме имуни на насилството и полека се мириме со него како со неминовност. Развиваме опасна незаинтересираност за смртта на илјадници невини луѓе и за длабоките рани што омразата и поделбите ги оставаат во општеството, заедно со тешките економски и социјални последици што ги носат конфликтите – истакна светиот отец.
Она што го привлече вниманието на аналитичарите е одлуката на Лав XIV да отстапи од воспоставената практика на неговите претходници. Тој овој пат не именува специфични држави или кризни региони, туку се фокусира на општата хуманитарна порака. Како конкретен чекор за смирување на тензиите, тој најави големо молитвено бдение за мир, кое ќе се одржи на 11 април на плоштадот „Свети Петар“ во Рим.
По завршувањето на официјалниот дел, од централниот балкон на базиликата, папата упати велигденски честитки на десет светски јазици. Меѓу нив се слушнаа арапскиот, кинескиот, полскиот и латинскиот јазик, по што свеченото одбележување заврши со биење на камбаните на Ватикан. С.Т.
