Европската Унија тоне во длабока неизвесност околу трговскиот договор со САД
- Европскиот парламент во понеделникот ја суспендираше ратификацијата на Договорот од Тернбери по одлуката на Врховниот суд да ги поништи царините наметнати од администрацијата на Доналд Трамп. Европскиот увоз сега е предмет на нова царина од претседателот на САД
Трговскиот договор меѓу Европската Унија и Соединетите Американски Држави, склучен на 27 јули минатата година, во шкотското голф-одморалиште Тернбери на Доналд Трамп, беше широко сфатен на Стариот Континент како колективно понижување на ЕУ. Поништувањето на серија нови тарифи наметнати од Вашингтон врз неговите трговски партнери, од страна на Врховниот суд на САД во петокот, на крајот би можело да доведе до уште построг третман за 27-те земји членки. Засега, ваквата ситуација создава неизвесност.
Во овој контекст, Европскиот парламент во понеделникот одлучи да се почека пред да се ратификува договорот потпишан летоска од претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и претседателот на САД. „Ситуацијата е понеизвесна од кога било“, објасни Бернд Ланге, претседател на Комисијата за меѓународна трговија на Европскиот парламент. Германскиот европратеник (СПД) истакна и дека европскиот увоз преку Атлантикот би можел да биде „подложен на тарифи што го надминуваат прагот од 15 отсто“ предвиден во Договорот од Тарнбери.
Овој договор предвидува американски тарифи од 15 отсто за повеќето стоки од ЕУ, вклучувајќи фармацевтски производи, полуспроводници и автомобилски производи. Олеснета за да ги избегне заканите од Белата куќа за тарифи од 30 отсто, ЕУ, од своја страна, се обврза да ги елиминира своите тарифи за голем број американски стоки. За Европејците, неурамнотежениот договор од Тарнбери беше првенствено цената што требаше да се плати за да се обезбеди континуирана поддршка од САД за Киев. Но, според нив, требаше да понуди и предност да им обезбеди на бизнисите „стабилност и предвидливост“, како што често повторуваше Урсула фон дер Лајен.
Од минатото лето, Вашингтон постојано е во искушение да преговара со Русија, без оглед на Украина или ЕУ. Доналд Трамп, исто така, се закани дека дополнително ќе ги зголеми тарифите за одредени европски увозни производи, на пример, кога во јануари сакаше да го заземе Гренланд и да ги казни европските земји, вклучително и Франција, кои беа огорчени. Но САД досега остануваа во рамките на договорот постигнат во Шкотска.
Договор си е договор, но една одлука може да промени сѐ
Одлуката на Врховниот суд на САД може да промени сè. Додека Царинската и гранична заштита на САД требаше да ја суспендира наплатата на тарифите поништени од Врховниот суд почнувајќи од вторник, Доналд Трамп донесе одлука дека новата глобална тарифа ќе стапи во сила истиот ден. Откако првично спомена данок од 10 отсто, тој потоа зборуваше за 15 отсто.
„Договор си е договор“, предупреди Комисијата во неделата, плашејќи се од последиците од оваа нова рамка за европската економија и повикувајќи го Вашингтон да се придржува до Договорот од Тарнбери. Засега, извршната наредба објавена прекуноќ навистина вклучува царина од 10 отсто. Марош Шефчович, комесарот за трговија, беше информиран за ова од Џејмисон Ли Грир, претставникот за трговија на САД, во понеделникот, но тој знаеше дека Трамп сè уште можеше да сака да ја измени ситуацијата. На крајот, тоа не беше случај, на големо олеснување за Европејците.
– Овој нов глобален данок е додаток на американските царини што беа во сила пред Доналд Трамп да ги покачи, а кои во просек изнесуваа 4,8 отсто за ЕУ. Овој систем им користи на земји како Кина, чии царини Доналд Трамп ги зголеми за над 15 отсто. За Европејците, „во просек, данокот од 10 отсто не менува многу“. Ние сме во моделот на Тарнбери. Данок од 15 отсто би бил поштетен. Но, сектор по сектор, во двете сценарија, има губитници и победници – објаснува еден европски дипломат.
На тој начин ситуацијата се подобрува за производи како што е козметиката, чиј трансатлантски увоз беше ослободен од царини пред изборот на Доналд Трамп. Спротивно на тоа, царините за увоз на европски сирења, кои изнесуваа 14,8 отсто во 2024 година, вртоглаво растат.
Неприфатливо ниво на хаос
Европејците можат барем да бидат задоволни што Вашингтон ги одржува ослободувањата доделени ова лето за одредени сектори, како што е воздухопловната индустрија, кои нема да подлежат на никакви царини. Статус квото важи и за автомобили, фармацевтски производи и полуспроводници, чиј увоз во САД се оданочува со 15 отсто. Што се однесува до челикот и неговите деривати, тие остануваат предмет на царини од 50 отсто.
– На крајот на краиштата, Американците сакаат да го обноват Тарнбери. Тоа ни го кажуваат. Трамп сака да најде правна основа што ќе му овозможи да го заобиколи Конгресот – се доверува висок европски функционер.
Вашингтон има намера да најде решение во рок од 150 дена, до 24 јули, пред да мора да се консултира со Конгресот за да ја обнови структурата изградена набрзина по одлуката на Врховниот суд. Со оглед на неодамнешните случувања, постојат загрижености дека започнува нов период на голема неизвесност за европската економија.
Во Европскиот парламент, суспензијата на ратификацијата на Договорот од Тернбери не беше предмет на дебата.
– Соединетите Американски Држави апсолутно мора да ја разјаснат својата трговска политика; ова ниво на хаос е неприфатливо – коментираше европратеничката Карин Карлсбро (либерали, Шведска).
Христијанските демократи од Европската народна партија (ЕНП) сепак инсистираа оваа суспензија да биде привремена. Парламентарниот комитет за меѓународна трговија е закажан да се состане на 4 март за да ја преиспита ситуацијата.
– Секоја земја што сака да „игра“ со смешната одлука на Врховниот суд, особено оние што ги „кубеа“ Соединетите Американски Држави со години, па дури и децении, ќе се соочат со царини многу повисоки и полоши од оние што неодамна ги прифатија – се закани американскиот претседател на својата социјална мрежа, обвинувајќи го Врховниот суд дека работи „во полза на Кина“. Наредните денови ветуваат дека ќе бидат турбулентни од двете страни на Атлантикот.
Американскиот амбасадор во Париз санкциониран од француското МНР бидејќи не се појави на повикот од Кеј д’Орсеј
Франција не ги трпи сопствените методи кога се применети врз неа
- Чарлс Кушнер бил повикан во понеделникот во 19 часот по локално време по барање на министерот Жан-Ноел Баро, кој во неделата ги осуди коментарите дадени од администрацијата на Трамп, објавени од американската амбасада во Париз, во врска со смртта на младиот националистички студент Квентин Деранк. Американската администрација го осуди политичкото насилство на крајната левица и повика одговорните да бидат изведени пред лицето на правдата. Очигледно е дека на Париз не му се допаѓа кога дипломатските претставници на други земји даваат свои мислења за внатрешната ситуацијата во Франција
Повикан на Кеј д’Орсеј по коментарите на администрацијата на Трамп за смртта на Квентин Деранк (симпатизер на крајната десница, кој подлегна на повредите по тепачка со симпатизери на крајната левица во Лион), американскиот амбасадор Чарлс Кушнер не се појави на дипломатскиот повик. Францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро бара на американскиот амбасадор да му се одбие директен пристап до француската влада по ова непочитување на дипломатскиот протокол. Франција ги осуди коментарите на администрацијата на Трамп во неделата во врска со смртта на младиот студент.
– Соочен со ова очигледно неразбирање на основните очекувања од мисијата на еден амбасадор, што вклучува претставување на неговата земја, министерот Жан-Ноел Баро побара повеќе да нема директен пристап до членовите на француската влада. Секако, останува можно амбасадорот Чарлс Кушнер да ги извршува своите должности и да се појави во Кеј д’Орсеј за да можеме да ги водиме дипломатските дискусии потребни за да ги ублажиме иритациите што неизбежно се појавуваат во 250-годишно пријателство – додаде министерството.
Дипломатски извор посочи дека амбасадорот бил застапуван од службено лице од американската амбасада, наведувајќи лични обврски. Кога била контактирана од АФП, американската амбасада не била веднаш достапна за коментар.
Чарлс Кушнер бил повикан во понеделникот во 19 часот по локално време по барање на Жан-Ноел Баро, кој во неделата ги осуди коментарите дадени од администрацијата на Трамп, објавени од американската амбасада во Париз на неговиот профил на Икс, во врска со смртта на младиот националистички студент Квентин Деранк. Американската администрација го осуди политичкото насилство на крајната левица и повика одговорните да бидат изведени пред лицето на правдата.
– Отфрламе каква било експлоатација на оваа трагедија (…) за политички цели – нагласи Жан-Ноел Баро на радио во неделата, тврдејќи дека Франција „нема лекции за учење во врска со насилството, особено од реакционерната меѓународна заедница“.
Американскиот амбасадор во Франција, кој ја презеде функцијата минатото лето, веќе беше повикан во Министерството за надворешни работи на крајот на август по критиките што Париз ги оцени како неприфатливи во врска со „недостигот од доволно мерки“ на Емануел Макрон против антисемитизмот. Во отсуство на амбасадорот во Париз, Чарлс Кушнер, на состанокот присуствуваше вршителот на должноста амбасадор на американската амбасада.
Италијанската премиерка Џорџа Мелони, исто така, коментираше за смртта на Квентин Деранк во Франција, предизвикувајќи жестока дискусија со францускиот претседател Емануел Макрон, кој ѝ рече да престане да „коментира за тоа што се случува во други земји“.
Очигледно е дека на Париз не му се допаѓа кога дипломатските претставници на други земји даваат свои мислења за внатрешната ситуацијата во Франција. Единствено кај нас амбасадорите и политичките претставници на наши пријателски земји, во изминативе три децении, често се однесуваа како губернатори на Македонија, давајќи мислења за сѐ. Но тоа им го дозволивме ние. Вообичаено забелешките се изнесуваат на состаноци со нејзините претставници, преку медиумите, а кога ќе се преминат границите следуваат дипломатски ноти и санкции.
Тони Гламчевски, наш постојан дописник од Франција
