Дали Русија и Украина во Швајцарија ќе најдат излез од ќор-сокакот…
Нова рунда мировни разговори меѓу делегациите на Русија и Украина се одржаа вчера во Женева, во обид да се најде пат кон деескалација на повеќегодишниот конфликт. Средбата се одвиваше зад затворени врати, во дипломатска атмосфера, што официјално се оценува како „конструктивна, но сложена“. Разговорите се одржаа со посредство на дипломати од Обединетите нации и со логистичка поддршка од властите на Швајцарија, која традиционално игра улога на неутрален домаќин на вакви преговори.
Според првичните информации, фокусот на разговорите бил на прекин на огнот, размена на заробеници и воспоставување хуманитарни коридори во најпогодените региони. Делегациите пристигнале во одвоени термини, без директен контакт пред официјалниот почеток на средбата. Извори блиски до украинската страна велат дека Киев инсистира на цврсти безбедносни гаранции и јасен временски рок за повлекување на руските сили од спорните територии. Од Москва, пак, порачуваат дека секое решение мора да ги „одразува новите реалности на теренот“.
Рускиот претседател Владимир Путин, во пресрет на разговорите, изјави дека Москва е подготвена за компромис, но не и за, како што рече, „еднострани отстапки“. Украинскиот претседател Володимир Зеленски, од своја страна, нагласи дека мирот мора да биде „праведен и одржлив“, а не само формален прекин на непријателствата.
Дипломатските кругови оценуваат дека оваа рунда на разговори доаѓа во чувствителен момент, по засилените воени дејства изминатите недели. Токму затоа, очекувањата се умерени, но сепак постои надеж барем за делумен напредок.
Во текот на претпладневната сесија двете страни ги изложија своите почетни позиции, по што следуваа билатерални консултации со посредниците. Според аналитичарите, најголем предизвик останува прашањето за статусот на спорните територии и безбедносната архитектура во регионот. Без заемна флексибилност, како што велат тие, тешко е да се очекува суштински пробив.
Сепак, позитивен сигнал е тоа што двете делегации остануваат на масата за разговори, што само по себе се толкува како подготвеност за дипломатско решение. Во дипломатските изјави внимателно се избегнува остра реторика, што се оценува како мал, но значаен чекор напред.
Меѓународната заедница внимателно ги следи случувањата, со апели за итен прекин на огнот и заштита на цивилното население. Не се исклучува можноста, ако преговорите резултираат со конкретен договор за хуманитарни мерки, тоа да создаде основа за пошироки политички договори.
Дали оваа рунда ќе донесе вистински пресврт или ќе остане уште еден обид без конкретен резултат, останува да се види во следниот период бидејќи во минатото се покажа дека, и покрај договореното, двете страни не се држеа до она што го договориле. Како и да е, самото продолжување на дијалогот по долг период на тензии се смета за важен сигнал дека дипломатскиот канал сè уште не е затворен. С.Т.
…И дали во Швајцарија и САД и Иран ќе постигнат меѓусебен договор
Во Женева вчера официјално започна втората рунда индиректни нуклеарни преговори меѓу Иран и САД, која се одржува во Амбасадата на Оман со посредство на Оман и неговиот министер за надворешни работи, Бадр бин Хамад ал Бусаиди.
Преговарачките сесии почнаа вчераутро, а целта на дипломатијата е да се најде пат за решавање на долгогодишниот спор околу иранската нуклеарна програма и да се намалат тензиите што продолжуваат да растат во регионот поради засилената воена активност.
Делегацијата на САД беше предводена од специјалниот претседателски пратеник Стив Виткоф и советникот на претседателот Џаред Кушнер, додека на чело на иранската страна беше иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи, придружен од неговиот тим.
Овие разговори се продолжение на првата рунда што се одржа на 6 февруари во Маскат, која, иако беше опишана како релативно „добар почеток“, не донесе конкретен пробив. Иако разговорите се индиректни, што значи дека претставниците на САД и на Иран не преговараат лично, туку преку посредници, дипломатските тимови седнаа на иста маса со надеж дека ќе најдат заеднички јазик за најспорните прашања.
За време на вчерашните разговори и двете страни истакнаа дека главниот фокус е нуклеарното прашање, особено програмата за збогатување ураниум и можностите за контрола на нејзините капацитети. Иран предложи дека би бил отворен да дискутира за намалување на нивото на збогатен ураниум како знак на флексибилност, но категорично одби целосно откажување од збогатувањето на своја територија. Од американска страна, официјални претставници истакнаа дека секое можно договорено решение мора да вклучи „значајни“ гаранции за спречување развој на нуклеарно оружје, како и проверливи механизми под надзор на меѓународни институции.
Состојбата околу разговорите е извонредно чувствителна, бидејќи тие се одржуваат во услови на значително воено зајакнување на двете страни. Иран изврши воени вежби и делумно го затвори стратегискиот теснец Хормуз, додека САД ги засилија своите воени сили во регионот.
Претседателот на САД, Доналд Трамп, изјави дека ќе биде „индиректно“ вклучен во текот на преговорите и дека тие ќе бидат „многу важни“ за иднината на американско-иранските односи. Од Техеран, врховниот лидер Али Хамнеи порачува дека Иран не прифаќа притисоци и ќе ги брани своите интереси, нагласувајќи ја својата суверена цел да ја развива нуклеарната технологија под мирољубиви услови.
Според аналитичарите, и покрај некои почетни позитивни сигнали, преговорите се обременети со длабока недоверба и контрадикторни цели, што ја прави можноста за суштински договор тешка, но не и невозможна. Вчерашната сесија беше следена со големо внимание од меѓународната заедница, која апелира за дипломатско решавање и избегнување ескалација што би можела да има глобални последици. И покрај големите предизвици, продолжувањето на дијалогот се доживува како важен дипломатски чекор, кој барем ја држи отворена вратата за мировни решенија. С.Т.
