Ризичната стратегија на украинските напади врз руските рафинерии
Украинските напади со беспилотни летала врз руските рафинерии што започнаа на почетокот од минатата година дефинитивно означија промена во воената стратегија на Украина кога станува збор за напади на руска територија, но исто така беа и изненадување, со оглед на тоа што енергетскиот систем, првенствено рафинирањето нафта и производството на гас, се смета за стратешка сфера во Русија. И сè што е од стратешка вредност за една земја обично се брани со сите расположливи средства, па затоа ризикот од руски одговор беше многу висок. Веднаш беше јасно дека Киев се одлучил за нова стратегија со претходно одобрение од своите клучни западни сојузници, а можеби и по нивна иницијатива.
Засега, рускиот одговор се базира исклучиво на противодговори за напад кон украинската енергетска инфраструктура, при што втората страда неспоредливо повеќе од руската, со оглед на многу поширокиот спектар на оружје што руската војска го користи за оваа намена, како и многу поголемиот интензитет на самите напади. Со оглед на тоа што известувањето на западните медиуми за украинските напади со беспилотни летала врз руските нафтени постројки честопати имаше драматичен тон, како и вестите за прекините во снабдувањето со гориво низ цела Русија, би се очекувало нападите да предизвикаат голема штета на клучните руски рафинерии и постројки за складирање нафта. Но дали е тоа навистина случај? Британски „Ројтерс“ се обиде да одговори на ова прашање.
Мал пад на рафинирањето нафта
Рафинирањето нафта во Русија падна за само три отсто годинава, и покрај најголемите напади со беспилотни летала во Украина досега, бидејќи рафинериите спречија остар пад на производството на гориво со користење на резервниот капацитет за ублажување на штетите од нападите, велат изворите и покажуваат податоците. Украина ги засили нападите со беспилотни летала длабоко во Русија, со цел да се уништат рафинерии за нафта, магацини и цевководи и да се оневозможи најголемиот извор на финансирање за украинската војна за Москва. Повеќето од нападите се случија на почетокот на 2025 година и продолжија во август истата година. Украинските дронови погодија најмалку 17 големи рафинерии, принудувајќи ја Русија, вториот најголем извозник на сурова нафта во светот, да го ограничи извозот на гориво и да нарача дополнителна одбрана од дронови.
На врвот на вториот бран напади помеѓу август и октомври, нападите и планираното одржување затворија 20 отсто од капацитетот на руските рафинерии, според пресметките на „Ројтерс“ врз основа на информации од три руски индустриски извори. Но тоа резултираше со пад од шест отсто на вкупниот обем на руско рафинирање на околу 5,1 милиони барели дневно – намалување од околу 300.000 барели дневно во споредба со истиот период минатата година, велат изворите и покажуваат податоците. Генерално, од јануари до октомври, рафинирањето нафта падна на околу 220 милиони метрички тони (5,2 милиони барели дневно), што е пад од три отсто во однос на минатата година.
Русија ги користи резервните капацитети
Три индустриски извори за „Ројтерс“ изјавија дека руските рафинерии работеле далеку под полн капацитет пред нападите и дека успеале да го ублажат нивното влијание со рестартирање на резервните единици во оштетените и непогодените објекти, како и со рестартирање на нападнатите единици по поправките. Русија има вкупен капацитет за рафинирање од околу 6,6 милиони барели дневно, но индустриски извори велат дека ретко се користи целосно.
Киев вели дека офанзивата со беспилотни летала има цел да го попречи снабдувањето со гориво на руските трупи во Украина и да ја лиши Москва од приходи од нафта. Меѓународната агенција за енергија соопшти дека руските приходи од продажба на сурова нафта и нафтени производи паднале во август на едно од најниските нивоа од почетокот на војната во 2022 година.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски минатиот месец изјави дека нападите со долг дострел можеби го намалиле снабдувањето со бензин на Русија дури за една петтина.
Кремљ, сепак, тврди дека пазарот на горива е стабилен, а рускиот претседател Владимир Путин изјави дека Москва никогаш нема да попушти пред притисокот од странство.
Напади длабоко во Русија
Иако руските рафинерии засега можеби се справуваат со проблемите, нападите со беспилотни летала не беа без последици. Во првиот квартал од годината Украина погоди шест големи рафинерии, вклучувајќи ги Рјазан, Волгоград, Саратов, Туапсе, Уфа и Астрахан.
Од почетокот на август, таа изврши најмалку 58 напади врз клучни руски енергетски објекти, испраќајќи дронови до 2.000 километри на руска територија, според податоците собрани од непрофитната група „Отворен изворен центар“ со седиште во Велика Британија. Од почетокот на август, украинските дронови оштетија објекти, вклучувајќи ги и оние во Новокујбишевск, Кириши и Салават.
Во меѓувреме, западните санкции ги комплицираа руските напори за набавка на резервни делови од западните компании што помогнаа во модернизацијата на повеќето руски рафинерии во последните 30 години. Руските компании изјавија дека пронашле начини за производство на опрема дома или за увоз од Кина, која останува стратешки сојузник на Москва. Извори од индустријата изјавија дека поправките обезбедиле единиците за дестилација да бидат повторно во функција во повеќето случаи во рок од неколку недели. Но, тие се скапи и понекогаш е потребно повеќе време за да се завршат, што остава нејасно колку долго Русија може да се потпира на резервниот капацитет ако продолжат нападите со беспилотни летала на Украина. С.Р.
