Оружјето на медиумите за негирање на македонскиот идентитет – дел од долгорочна тенденциозна стратегија на хегемонистичките центри на моќ
- Претставниците на македонскиот народ во Албанија, Васил Стерјовски и Никола Ѓурѓај, не се напаѓани само како поединци туку како симболи на една заедница што се стреми да го зачува своето право на постоење и признавање. Нападите врз нив се дел од медиумска матрица што користи класични пропагандни методи: сензационалистички наслови, полувистини и изјави извадени од контекст, со цел да се создадат сомнеж и недоверба без реална основа. Наместо да се отвори простор за дијалог и признавање на малцинските права, се засилува поларизацијата и се создава медиумска слика во која македонските претставници се претставени како „проблем“ наместо како легитимни актери
Во контекст на современите медиумски практики на Балканот, каде што јавниот дискурс сè почесто се обликува преку сензационализам и политички мотивирани интерпретации, нападите врз претставниците на македонскиот народ во Албанија, Васил Стерјовски и Никола Ѓурѓај, не можат да се сфатат како изолирани случаи на лична дискредитација. Тие претставуваат дел од поширока стратегија, која има јасна политичка и идеолошка цел – систематско поткопување на македонскиот идентитет, неговата институционална легитимност и културна видливост. Овие личности не се напаѓани само како поединци туку како симболи на една заедница што се стреми да го зачува своето право на постоење и признавање. Нападите врз нив се дел од медиумска матрица, која користи класични пропагандни методи: сензационалистички наслови, полувистини и изјави извадени од контекст, со цел да се создадат сомнеж и недоверба без реална основа. Наместо да се отвори простор за дијалог и признавање на малцинските права, се засилува поларизацијата и се создава медиумска слика во која македонските претставници се претставени како „проблем“ наместо како легитимни актери.
Бугарските медиуми како алатка за дискредитација и националистичка реторика
Во современиот медиумски пејзаж сè почесто стануваме сведоци на практики што повеќе наликуваат на пропагандни механизми отколку на професионално новинарство. Наместо да бидат чувари на вистината и критички коректив на општеството, дел од медиумите се претвораат во алатки за манипулација и дезинформација. Се забележува повторливо пласирање непроверени содржини и сензационалистички наслови што ја поттикнуваат вознемиреноста кај јавноста, како и тенденциозни интерпретации на чувствителни теми. Наместо фактите да бидат темел на известувањето, се користат полувистини и изјави извадени од контекст за да се изгради наратив што одговара на интересите на одредени поединци или групи. Таквиот пристап не само што ја нарушува довербата во медиумите туку ја еродира самата суштина на демократското општество. Кога новинарството се претвора во пропаганда, јавноста ја губи можноста за информирано донесување одлуки, а медиумскиот простор се претвора во поле за манипулација и контролирана перцепција. Затоа денес, повеќе од кога било, е неопходно да се прави јасна разлика меѓу новинарството како јавно добро и пропагандата како инструмент на манипулација. Само преку критичко читање, медиумска писменост и инсистирање на професионални стандарди можеме да ја заштитиме јавната сфера од деградација и да ја зачуваме улогата на медиумите како чувари на вистината.
Совршен пример за оваа состојба се бугарските медиуми, кои играат значајна улога во обликувањето на јавниот дискурс на Балканот. Наместо да се потпрат на проверени факти и балансирано известување, дел од нив – меѓу кои и порталот „Актуално“ – прибегнуваат кон сензационализам и дезинформации за да ја засилат националистичката реторика. Овој медиум повеќепати се најде во центарот на контроверзии поради обиди за дискредитација на личности што се активни во заштитата на македонскиот идентитет и малцински права. Прво беше случајот со Васил Стерјовски, лидер на Македонската алијанса за европска интеграција во Албанија, кој беше цел на тенденциозни содржини. Подоцна, истата стратегија беше применета и кон Никола Ѓурѓај, претседател на македонското друштво „Илинден“ – Тирана, каде што повторно беа пласирани шпекулации и манипулативни наративи со цел да се дискредитира неговата работа и да се ослабне легитимитетот на македонската заедница во Албанија.
– Кога новинарството се претвора во алатка за политичка мобилизација, тогаш јавниот интерес исчезнува. На негово место доаѓаат дезинформации, кои им служат на одредени агенди – предупредува за овие состојби еден аналитичар за медиумска етика.
Во ваквиот контекст, сензационализмот станува главна стратегија – зборови како „паника“, „скандал“ и „пропаганда“ се користат за да се предизвика емоционална реакција, а не за да се информира.
– Сензационализмот е најлесниот начин да се привлече внимание, но тоа е и најбрзиот пат кон губење на кредибилитетот – забележува еден универзитетски професор по комуникации.
Медиумска стратегија за дискредитација: нападите врз Стерјовски и Ѓурѓај како дел од бугарскиот националистички наратив
Нападите врз Васил Стерјовски и Никола Ѓурѓај не се изолирани инциденти, туку дел од поширока медиумска стратегија чија цел е систематско ослабување на легитимноста на македонските претставници во Албанија и поткопување на нивниот кредибилитет пред јавноста. Анализата на конкретните примери открива јасен модел: бугарски портали, меѓу кои и „Актуално“ и сродни медиуми, прибегнуваат кон сензационалистички наслови и фабрикувани „откривања“ за да создадат сомнеж околу личноста и дејноста на овие лидери.
Во април 2025 година, бугарски медиуми објавија текстови со наслов „Скриената вистина за Васил Стерјовски: српски пасош во рацете на ‘македонски лидер’“. Со вакви инсинуации се настојуваше да се доведе во прашање неговата автентичност како претставник на Македонците во Албанија, со што директно се целеше на неговата политичка улога како лидер на Македонската алијанса за европска интеграција – единствената македонска партија во земјата. Слична стратегија беше применета и кон Никола Ѓурѓај, претседател на македонското друштво „Илинден“ – Тирана. Во неговиот случај, медиумите пласираа шпекулации и манипулативни наративи со цел да се ослабне легитимитетот на неговата организација и да се претстави како „провокација“ или „закана“ за националниот интерес.
Овие напади не се сведуваат само на лични дискредитации – тие се дел од поширока стратегија насочена кон негирање на македонскиот идентитет и минимизирање на неговата институционална и културна видливост. Станува збор за удари врз симболите на македонската заедница во Албанија: политичкото претставување и културното наследство. Затоа нивната тежина е многу поголема од обични медиумски напади. Зад сензационализмот стои јасна политичка агенда – да се контролира наративот, да се маргинализира секој што се спротивставува на националистичката реторика и да се создаде впечаток дека македонскиот идентитет е „проблем“ што треба да се оспори.
– Во суштина, овие напади се дел од стратегијата за заплашување и медиумска манипулација, чија крајна цел е да се ослабне колективната самодоверба на македонската заедница и да се минимизира нејзината улога во регионалниот дискурс – забележува аналитичар, кој инсистира да остане анонимен, свесен дека јавното изложување може да го претвори и него во цел на нападите што одредени бугарски медиуми ги практикуваат.
