Бавна и неуверлива реакција на европските лидери за воената криза на Блискиот Исток
- Водечките европски престолнини во саботата реагираа исклучително претпазливо на бомбардирањата што ги обезглавија иранскиот режим и военото раководство, откако уште еднаш беа соочени со свршен чин. На тој начин тие ги покажаа нивната неодлучност и сѐ помалото влијание што го имаат на меѓународната сцена, во која започна да владее „правото на посилниот“
На Европејците им беше потребен еден викенд за да го прекинат молчењето за кризата што го потресува Блискиот Исток по израелскиот и американскиот напад врз Иран. Париз, Берлин и Лондон повикаа на „регионална стабилност и заштита на цивилите“, додека претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, повикаа на „крајна воздржаност“. Водечките европски престолнини во саботата реагираа исклучително претпазливо на бомбардирањата што ги обезглавија иранскиот режим и военото раководство, откако уште еднаш беа соочени со свршен чин. На тој начин тие ги покажаа нивната неодлучност и сѐ помалото влијание што го имаат на меѓународната сцена, во која започна да владее „правото на посилниот“.
Ја сменија плочата за да се усогласат со САД
Европејците во неделата го сменија својот став пред одговорот оркестриран во регионот од страна на властите во Техеран и сè повеќе се усогласуваа со својот трансатлантски сојузник. Во заедничка изјава, францускиот претседател Емануел Макрон, германскиот канцелар Фридрих Мерц и британскиот премиер Кир Стармер изразија „зачуденост поради неселективните и непропорционални ракетни напади што ги лансираше Иран“.
Тие додадоа дека нема да останат неактивни: во случај на понатамошни напади. – Ќе преземеме мерки за да ги одбраниме нашите интереси и интересите на нашите сојузници во регионот, потенцијално овозможувајќи неопходни и пропорционални одбранбени акции за уништување на способноста на Иран да лансира ракети и беспилотни летала од нивниот извор – тврдеа тие.
За време на вонредниот состанок на министрите за надворешни работи на Европската Унија (ЕУ) во неделата попладне, малкумина ги критикуваа нападите.
– Додека сите министри повикаа на почитување на меѓународното право и деескалација, никој не се пожали на загубата на ајатолахот Али Хамнеи. Европејците се надеваат дека ќе видат побезбеден Блиски Исток по оваа криза – истакна европски дипломатски извор.
Засега ситуацијата ја коментираше шефицата за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас, која претседаваше со состанокот на кој министрите првенствено ги осудија „неселективните напади на [иранскиот] режим врз партнерите“, додавајќи дека „ова претставува невидена ескалација и мора да престане“.
Додека ЕУ брзо ќе организира состанок на советот со своите сојузници од Заливот, Европејците главно ја објавија својата подготвеност да ја променат брзината по нападите врз дел од нивните воени бази во регионот и врз многу од нивните сојузници од Заливот.
Незадоволни од нападот што го започнаа Израел и Вашингтон, Лондон, Берлин и Париз сега се подготвени да „соработуваат со САД и сојузниците во регионот“.
– Единствениот начин да се запре оваа закана е да се уништат ракетите на нивниот извор или лансерите што се користат за нивно испалување – изјави британскиот премиер Кир Стармер во неделата на Икс, откако ги овласти САД да користат одредени британски бази „за оваа специфична и ограничена одбранбена цел“.
– Не е време за предавања. Повиците од Европа, вклучително и Германија, за осуда на кршењата на иранските права, како и значајните санкции против иранскиот режим, немаа ефект. Ова е затоа што не бевме подготвени да ги наметнеме нашите фундаментални интереси со воена сила доколку е потребно. Затоа ова не е време да им се држат лекции на нашите партнери и сојузници. И покрај сите наши сомнежи, ние споделуваме многу од нивните цели, без да можеме сами да ги постигнеме – коментираше германскиот канцелар Фридрих Мерц на конференција, при што се очекува тој да го посети Вашингтон неделава.
Британците, присутни и на Кипар и во Катар, веќе учествуваат во одбранбени операции заедно со САД; Германците, стационирани особено во близината на аеродромот Ербил во Ирак, како и во камп на Бундесверот во Азрак, Јордан; и Французите, присутни во Обединетите Арапски Емирати (ОАЕ) и Јордан, претрпеа ирански напади од саботата.
Француските борбени авиони „рафал“ веќе се распоредени
Французите се обврзани со одбранбени договори со неколку држави во регионот, вклучувајќи ги ОАЕ, Катар и Кувајт, од кои сите се цел. Доколку се побара, Франција може да одлучи да ги мобилизира воените ресурси присутни на терен за да ја обезбеди својата одбрана и да го зајакне своето распоредување доколку е потребно тоа.
Француските сили особено се распоредени во Абу Даби (ОАЕ), со приближно 900 воени лица стационирани во поморската база Мина Зајед и воздухопловната база Ал дафра (француската база е позната како „BA 104“). Според нашите информации, француските борбени авиони „рафал“ стационирани таму интервенираа во текот на викендот за да ги неутрализираат беспилотните летала. Сепак, поморската база беше погодена од „шахед“ [ирански дрон], предизвикувајќи материјална штета.
Во декларација одобрена од 27-те земји членки, Европа вети „дека ќе ги заштити безбедноста и интересите на ЕУ“ во регионот. Ова вклучува зајакнување на поморската воена мисија „Аспидес“ („штит“ на старогрчки). За да се обезбеди поморски транспорт преку Ормускиот Теснец, низ кој минуваат околу 20 отсто од светската потрошувачка на нафта, Калас најави зајакнување на оваа мисија, создадена во 2024 година, за заштита на товарните бродови од напади на бунтовниците Хути во Црвено Море.
Францускиот министер за надворешни работи, Жан-Ноел Баро, на состанокот изјави дека Франција ќе го зголеми својот придонес во мисијата. Брисел и Париз разговараа за испраќање не еден, туку три француски воени брода, покрај уште два други, еден италијански и еден грчки. До понеделник, одлуката сè уште не беше официјално донесена. Овие бродови, опремени со значајни одбранбени капацитети (ракети земја-воздух, противбродски ракети, торпеда итн.), исто така служат како платформи за надзор, овозможувајќи ѝ на Франција да обезбеди „независна процена на ситуацијата“ во однос на Соединетите Американски Држави.
Париската берза забележа пад со вртоглавиот раст на цените на гасот и нафтата
Пазарите се оптоварени од неизвесноста и растечките цени на нафтата, во услови на американско-израелската воена операција против Иран и одмаздничките напади на Техеран против неколку земји од Блискиот Исток. Европските берзи паднаа на отворањето поради меѓународниот контекст. Париската берза падна за 2,36 отсто на отворањето, франкфуртската за 2,29 отсто, а лондонската за 0,93 отсто.
Не е изненадувачки што пазарите страдаат од „интензивирањето на геополитичките тензии на Блискиот Исток“ и нивните „потенцијални последици врз регионалната стабилност и енергетските текови“, забележуваат експертите. Тие се особено загрижени за „значајниот пораст на цените на нафтата“ и „прекините во синџирите на снабдување“, со „ризикот од повисока инфлација“.
Поморскиот сообраќај е парализиран во Ормускиот Теснец, витален воден пат за глобалната трговија со нафта каде што бродовите беа погодени, а кој сега го избегнуваат големите светски бродски компании поради конфликтот.
Затоа е забележан скок на цените на нафтата. Барел сурова нафта брент од Северно Море скокна за 7,64 отсто на 78,44 долари, откако се отвори над 82 долари во понеделникот. Барел сурова нафта западен тексас интермедијар (ВТИ) од Северна Америка скокна за 7,18 отсто на 71,83 долар. Како резултат на тоа, доларот, меѓународната валута за пазарот на нафта, се зголеми за 0,74 отсто на 1,1726 долари за евро. Златото, безбедно засолниште во време на неизвесност, порасна за 2,12 отсто на 5.390,74 долари за унца.
Цената на европскиот гас, исто така, скокна: околу 8 часот наутро по гринич, холандскиот договор TTФ, кој се смета за европски репер, порасна за повеќе од 20 отсто, откако скокна за 22 отсто на 38,885 евра, цена, сепак, пониска од онаа достигната во јануари поради студениот бран.
Тони Гламчевски, наш постојан дописник од Франција
