Оп­шти­ни­те ста­ну­ва­ат клуч­ни игра­чи во европ­ски­от план за раст

Но­ва ло­кал­на оп­сер­ва­то­ри­ја за спро­ве­ду­ва­ње на ре­форм­ски­те аген­ди во За­па­ден Бал­кан

То­ни Глам­чев­ски,
наш по­сто­јан до­пис­ник од Па­риз

Нов про­ект на Со­ве­тот на Евро­па и ЕУ, Ло­кал­на оп­сер­ва­то­ри­ја за спро­ве­ду­ва­ње ре­форм­ски про­гра­ми (ЛОРАИ), е про­мо­ви­ран во Страз­бур. ЛОРАИ ќе ги под­др­жи ре­фор­ми­те на ло­кал­на­та са­мо­у­пра­ва во За­па­ден Бал­кан (Ал­ба­ни­ја, Бос­на и Хер­це­го­ви­на, Ко­со­во, Цр­на Го­ра, Ма­ке­до­ни­ја и Ср­би­ја). При про­мо­ци­ја­та на мар­ги­ни­те од Кон­гре­сот за ло­кал­ни и ре­ги­о­нал­ни вла­сти беа вклу­че­ни и Мре­жа­та на здру­же­ни­ја на ло­кал­ни вла­сти од Ју­го­и­сточ­на Евро­па (НАЛАС), Со­ве­тот на европ­ски оп­шти­ни и ре­ги­о­ни (СЕОР) и здру­же­ни­ја­та на ло­кал­ни вла­сти од ре­ги­о­нот ка­ко парт­не­ри на про­е­ктот.

Ло­кал­на­та оп­сер­ва­то­ри­ја за спро­ве­ду­ва­ње на ре­форм­ски­те аген­ди (ЛОРАИ) е за­ед­нич­ка про­гра­ма на Европ­ска­та Уни­ја и Со­ве­тот на Евро­па, ко­ја има цел да ги за­јак­не уло­га­та и ка­па­ци­те­ти­те на ло­кал­ни­те вла­сти во За­па­ден Бал­кан во спро­ве­ду­ва­ње­то и сле­де­ње­то на ре­форм­ски­те аген­ди во рам­ки­те на ин­стру­мен­тот за ре­фор­ми и раст на ЕУ, клу­чен еле­мент на па­тот на ре­ги­о­нот кон при­ста­пу­ва­ње во ЕУ.

Цел­та на про­е­ктот е за­јак­ну­ва­ње на про­це­сот за сле­де­ње на спро­ве­ду­ва­ње­то на ре­форм­ска­та аген­да, пре­ку овоз­мо­жу­ва­ње зна­чај­но и ефи­кас­но учес­тво на ло­кал­ни­те вла­сти во про­це­сот на ре­фор­ми.

По­тоа, зго­ле­му­ва­ње на ка­па­ци­те­тот за ан­га­жи­ра­ње и за­ста­пу­ва­ње на ло­кал­ни­те вла­сти пре­ку нив­но ов­ла­сту­ва­ње актив­но да вли­ја­ат врз ди­зај­ни­ра­ње­то, спро­ве­ду­ва­ње­то и сле­де­ње­то на ре­фор­ми­те и да пред­ла­га­ат при­о­ри­те­ти за по­ли­ти­ки и ин­ве­сти­ции за след­на­та по­ве­ќе­го­диш­на фи­нан­си­ска рам­ка (ПФР) на ЕУ.

Ус­пе­хот на ре­форм­ски­те аген­ди, спо­ред про­мо­то­ри­те на про­е­ктот, ба­ра ин­сти­ту­ци­и­те на се­кое ни­во ефи­кас­но да ги спро­ве­ду­ва­ат и сле­дат.

Се­пак, не­о­дам­неш­ни­те про­цен­ки по­ка­жу­ва­ат де­ка ло­кал­ни­те вла­сти се са­мо огра­ни­че­но вклу­че­ни во овие про­це­си. За да се над­ми­не овој јаз и да се за­јак­не ефи­кас­но­ста на ре­фор­ми­те, по­треб­но е да се пот­тик­нат јав­на­та до­вер­ба и од­го­вор­ност.

Про­гра­ма­та ЛОРАИ ќе тре­ба да вос­по­ста­ви кон­трол­на таб­ла со отво­рен при­стап што го прет­ста­ву­ва вли­ја­ни­е­то од спро­ве­ду­ва­ње­то на ре­фор­ми­те на ло­кал­но ни­во, по­тоа да ги за­јак­не прин­ци­пи­те на инк­лу­зив­но по­ве­ќе­сте­пе­но упра­ву­ва­ње и гра­де­ње ди­ја­лог ме­ѓу си­те ни­воа на власт и да ги уна­пре­ди ре­ги­о­нал­но­то уче­ње ме­ѓу врс­ни­ци и спо­де­лу­ва­ње­то зна­е­ње.

За­ед­нич­ка­та про­гра­ма на ЕУ и Со­ве­тот на Евро­па, ЛОРАИ, ќе ја спро­ве­ду­ва Кон­гре­сот на ло­кал­ни и ре­ги­о­нал­ни вла­сти на Со­ве­тот на Евро­па во парт­нерс­тво со Мре­жа­та на здру­же­ни­ја на ло­кал­ни вла­сти на Ју­го­и­сточ­на Евро­па (НАЛАС), Со­ве­тот на европ­ски оп­шти­ни и ре­ги­о­ни (СЕОР) и Здру­же­ни­ја­та на ло­кал­ни са­мо­у­пра­ви во се­ко­ја зем­ја ко­рис­ник.

Про­грам­ски­те актив­но­сти ќе вклу­чу­ва­ат раз­вој на кон­трол­на таб­ла, со­ста­но­ци на фо­кус-гру­пи, ре­ги­о­нал­на кон­фе­рен­ци­ја, ра­бо­тил­ни­ци за гра­де­ње ди­ја­лог, про­це­ни од парт­не­ри, ла­бо­ра­то­рии за по­ве­ќе­го­диш­на фи­нан­си­ска рам­ка, ре­ги­о­нал­ни раз­ме­ни и под­го­тву­ва­ње пре­по­ра­ки за раз­вој и спро­ве­ду­ва­ње по­ли­ти­ки во рам­ки­те на ре­форм­ски­те аген­ди.

Про­гра­ма­та ЛОРАИ е зас­но­ва­на на пла­нот за раст на За­па­ден Бал­кан и е усог­ла­се­на со Ре­гу­ла­ти­ва­та (ЕУ) 2024/1449, ко­ја наг­ла­су­ва инк­лу­зив­но спро­ве­ду­ва­ње на ре­фор­ми­те и зна­чај­но учес­тво на ло­кал­на­та са­мо­у­пра­ва.

Про­гра­ма­та се зас­но­ва на прин­ци­пи­те на Европ­ска­та по­вел­ба за ло­кал­на са­мо­у­пра­ва, до­го­вор на Со­ве­тот на Евро­па што ги утвр­ду­ва стан­дар­ди­те за за­шти­та на ло­кал­на­та и ре­ги­о­нал­на­та де­мо­кра­ти­ја во Евро­па.

На це­ре­мо­ни­ја­та на отво­ра­ње­то при­сус­тву­ваа прет­став­ни­ци од Европ­ска­та Уни­ја, НАЛАС, СЕОР-здру­же­ни­ја на ло­кал­ни са­мо­у­пра­ви од це­ли­от За­па­ден Бал­кан и чле­но­ви на Кон­гре­сот на ло­кал­ни и ре­ги­о­нал­ни вла­сти. Збо­ру­вај­ќи на на­ста­нот, пре­тсе­да­тел­ка­та на Кон­гре­сот, Гун Ма­рит Хел­ге­сен, наг­ла­си: „Бла­го­да­ре­ние на не­го­ва­та нес­по­ред­ли­ва мо­би­ли­зи­рач­ка моќ ме­ѓу ло­кал­ни­те и ре­ги­о­нал­ни­те вла­сти, ова парт­нерс­тво ќе до­не­се ви­стин­ски при­до­би­вки за гра­ѓа­ни­те на За­па­ден Бал­кан. Ви­стин­ска про­ме­на мо­же да се слу­чи са­мо ко­га ло­кал­ни­те вла­сти се актив­ни акте­ри во ре­фор­ми­те; ние мо­ра да им овоз­мо­жи­ме зна­чај­но учес­тво во про­це­сот на ре­фор­ми“.

Прет­став­ни­ци­те од Европ­ска­та Уни­ја, НАЛАС и СЕОР, исто та­ка, ја по­твр­ди­ја сво­ја­та по­све­те­ност на под­др­шка­та на ло­кал­ни­те вла­сти ка­ко клуч­ни игра­чи во про­це­сот на ре­фор­ми.

Ва­лен­ти­на Су­пер­ти, ди­ре­ктор­ка за За­па­ден Бал­кан во Ге­не­рал­ни­от ди­ре­кто­рат за про­ши­ру­ва­ње и источ­но со­седс­тво на Европ­ска­та ко­ми­си­ја, во од­нос на про­гра­ма­та из­ја­ви: „Стру­кту­ра­та за ре­фор­ми и раст на За­па­ден Бал­кан под­др­жу­ва ре­фор­ми што го за­бр­зу­ва­ат приб­ли­жу­ва­ње­то на ре­ги­о­нот кон ЕУ. За гра­ѓа­ни­те, на­пре­до­кот мо­ра да би­де вид­лив и опип­лив. Ло­кал­на­та оп­сер­ва­то­ри­ја за спро­ве­ду­ва­ње на ре­форм­ски­те про­гра­ми (ЛОРАИ) игра клуч­на уло­га во ов­ла­сту­ва­ње­то на ло­кал­ни­те вла­сти да ги пре­то­чат ре­форм­ски­те об­вр­ски во кон­крет­ни ре­зул­та­ти за за­ед­ни­ци­те и гра­ѓа­ни­те, за да мо­жат актив­но да вли­ја­ат врз сле­де­ње­то на ре­фор­ми­те. Де­нес се оз­на­чу­ва по­че­то­кот на плод­на со­ра­бо­тка.“

„За про­гра­ма­та за ре­фор­ми да на­пре­ду­ва одрж­ли­во, неј­зи­но­то спро­ве­ду­ва­ње мо­ра да се сле­ди та­му ка­де што е нај­важ­но на ло­кал­но ни­во, во кон­текст на по­до­бре­ни ус­лу­ги и ево­лу­и­рач­ки ус­ло­ви за жи­вот. За­тоа НАЛАС е цвр­сто по­све­тен на раз­вој на оп­сер­ва­то­ри­ја што го сле­ди вли­ја­ни­е­то на те­рен и ја ана­ли­зи­ра дол­го­роч­на­та одрж­ли­вост на актив­но­сти­те на про­гра­ма­та за ре­фор­ми. Ста­ну­ва збор за оси­гу­ру­ва­ње де­ка ре­фор­ми­те одат по­да­ле­ку од кра­тко­роч­ни­те стра­те­гии, за­ко­ни и об­вр­ски и про­из­ве­ду­ва­ат ре­ал­ни, мер­ли­ви и трај­ни ре­зул­та­ти за гра­ѓа­ни­те“, наг­ла­си пре­тсе­да­те­лот на НАЛАС, Ду­бра­вко Би­лиќ.

Раз­мис­лу­вај­ќи за цен­трал­на­та уло­га на ло­кал­ни­те вла­сти во по­стиг­ну­ва­ње­то на европ­ски­те це­ли, пот­пре­тсе­да­тел­ка­та на СЕОР, Ме­ла­ни Ле­пул­тие, за­бе­ле­жа: „На­ша­та ми­си­ја во СЕОР е да ги транс­фор­ми­ра­ме оп­штин­ски­те искус­тва во кон­крет­ни по­ли­ти­ки и да ги пре­ве­де­ме рам­ки­те на ЕУ во фи­нан­си­ра­ни, се­квен­ци­о­ни­ра­ни и мер­ли­ви ло­кал­ни при­о­ри­те­ти. Во од­нос на спро­ве­ду­ва­ње­то на ЛОРАИ, ќе им по­мог­не­ме на ло­кал­ни­те ли­де­ри да ги пре­тво­рат ре­фор­ми­те во ин­ве­сти­ци­ски ма­пи што мо­жат да се ин­те­гри­ра­ат во след­на­та по­ве­ќе­го­диш­на фи­нан­си­ска рам­ка. По­на­та­му, има­ме цел да пот­тик­не­ме кон­стру­ктив­на раз­ме­на ме­ѓу парт­не­ри­те.“

Про­гра­ма­та е фи­нан­си­ра­на со 2.222.222 евра за пр­ви­те две го­ди­ни. Вре­ме­тра­е­ње­то на про­е­ктот е од март 2026 го­ди­на до фе­вру­а­ри 2028 го­ди­на, со по­тен­ци­јал­но про­дол­жу­ва­ње од уште ед­на го­ди­на.