Естонија и Македонија

Останати вести

Најголемата разлика меѓу двете земји лежи во нивните душмани, Грција во случајот со Македонија и Русија во случајот со Естонија. Ама, за разлика од Русија, која не е и никогаш нема да биде дел од европските семејства (НАТО и ЕУ) и затоа не може да го спречи членството на Естонија (иако се обиде, особено кога станува збор за НАТО), Грција е дел од двете организации, факт што челниците на ЕУ и на НАТО постојано им го истакнуваат на Македонците

Само што се вратив од одмор во Естонија, каде што, колку и да е чудно, ги прославив 14-те години работа во Македонија. Во август ќе поминат точно 17 години откако ја посетувам Естонија, барем еднаш или двапати годишно. Иако никогаш не сум престојувал подолг период, сепак ако го соберам целото време поминато таму, сигурно ќе се соберат некои добри седум-осум месеци. И во текот на споменатите 17 години бев сведок на многу промени, повеќе отколку тие што се случија во Македонија во текот на 14 години. Неколку пати се заканив дека ќе напишам докторат во кој ќе ги споредам двете земји, кои многу добро ги познавам и кои имаат многу сличности.

На пример, и Македонија и Естонија се мали земји со 2,1 и 1,3 милион жители, соодветно. И двете имаат значаен процент на едно малцинство: во Македонија 25 отсто од популацијата се етнички Албанци, додека пак во Естонија третина од населението се етнички Руси. И двете земји се соочувале со туѓа окупација во минатото, со тоа што Естонија беше независна во траење од 22 години, од 1918 година до првата окупација од страна на Советскиот Сојуз во 1940 година. И двете се наоѓаат на крстопат што се однесува до местоположбата, што влијае врз транспортот и логистиката и, секако, врз економијата. И двете имаат горди и богати истории, традиции и култури. И двете ги делат вредностите што се негуваат во ЕУ и во НАТО, иако Естонија е членка и на двете организации, а Македонија е на пат да добие членство.

Од друга страна, пак, по многу нешта се различни. Естонија се соочи со жесток комунизам под советската окупација, при што Русите се обидуваа да го искоренат идентитетот на Естонија. Сосема друга приказна беше социјализмот со кој се соочи Македонија за време на Тито. Овие два различни вида окупација имаа и сé уште имаат различно влијание врз луѓето.

Иако најмногубројните малцинства и во Македонија и во Естонија живеат и во нивните соседни земји, сепак, Косово и Албанија не можат да се споредат со Русија во поглед на големината и на силата. И овој факт различно влијае врз начинот на размислување на луѓето од двете земји. Истовремено и религијата на малцинствата си има свое влијание.

Во Естонија, лутеранските Естонци и православните Руси–христијани му се поклонуваат на истиот Господ. Во случајот со Македонија, Македонците му се поклонуваат на Христос, а Албанците на Алах, две различни божества и две сосема различни гледишта на светот. И ова секако си има влијание.

И покрај сличностите и разликите, денешната Естонија е многу различна од таа што првпат ја посетив во 1993 година, иако сé уште не гледам промени во некои аспекти. Се сеќавам кога во октомври 1992 година го запознав мојот прв пријател од Естонија, и тоа од сите можни места во светот, тоа се случи баш во Мадрид. Со гордост ми соопшти дека неговата земја се подготвува да воведе своја валута – круната. По кратко време, на 1 јануари 2011 година, ќе се откажат од својата сакана валута и ќе ја заменат со еврото (иако денес не се знае колку тоа ќе опстои како валута).

Естонија денес е богата земја со минимален бруто-домашен производ од речиси 20 милијарди евра, во споредба со Македонија, чијшто минимален бруто-домашен производ изнесува половина од тој на Естонија. Секако, треба да се има предвид дека Естонија излегува на море, па има заработка од туризмот, за разлика од Македонија, која е затворена со копно. Сепак поголемиот дел од богатството е резултат на радикалните промени и реформи што земјата ги усвои во почетокот на 1990-тите години. Македонија пред многу кратко време ги усвои ваквите радикални реформи и промени. Да го направеше тоа пред 20 години, денес ќе беше поинаква (и побогата) земја. На вас ќе оставам да ја барате вината во тие што биле на власт во Македонија во тоа време.

Но сепак некои од реформите што Естонија ги презентира пред светот еднакво се спроведуваат и во Македонија, каков што е рамниот данок, па сепак персоналниот данок на доход во Естонија е 20 отсто, за разлика од Македонија, каде што е само 10 отсто. Ова е нешто за што премиерот на Естонија не разговара додека ја продава својата земја на странски инвеститори.

Има и големи културни разлики помеѓу двете земји, што е причина за успехот или за неуспехот, нема да навлегувам во подробности. Но некои од истите културни разлики што се припишуваат на економскиот подем или пад директно се поврзани со помалку материјални нешта. На пример, Естонците често знаат да бидат ладни и напернати како Скандинавците. Гушкањето и изливите на емоции се ретка појава кај нив, додека во Македонија (и во Југоисточна Европа, кога сме веќе тука), емоциите владеат над сé друго.

Сепак најголемата разлика лежи во нивните душмани, Грција во случајот со Македонија и со Русија во случајот со Естонија. Ама за разлика од Русија, која не е и никогаш нема да биде дел од европските семејства (НАТО и ЕУ) и затоа не може да го спречи членството на Естонија (иако се обиде, особено кога станува збор за НАТО), Грција е дел од двете организации, факт што челниците на ЕУ и на НАТО постојано им го истакнат на Македонците.

Двете земји можат да учат една од друга и покрај тоа што географски се многу оддалечени и мислам дека мојот пријател и ваш поранешен претседател Борис Трајковски е тој што ги почна ваквите контакти во 2001 година (сакам да мислам по моја заслуга). Ќе ми биде мило двете земји да ја продлабочат соработката и на дипломатско ниво и се надевам дека две од моите омилени земји и нации ќе ги зачестат ваквите контакти.
Авторот е независен и слободен интелектуалец

Автор: Џејсон Мико

Веста е прочитана: Оценка:

Оставете коментар

Правила за објавување на коментарите

Ozi
Ovoj uste trese zeleni ama gldam makedonceto se busi i cita pa ne gldam ljubovni izvici i ligavenja kon prijatelot mico. Ke ne bide, kaj i da e, ke ne bide. Da zavrsat odmorite.

kralinaet
jason, te molam ne ni se luti. nie ne sme naviknati na prijateli od zapadniot svet. so generacii i vekovi samo stradanje, i generacijata/generaciite podole se uste ziveat vo prethodniot rezim, kade sto religijata bese zabraneta, a sega se najgolemi vernici, i majka rusija im e svetost. ne ni se luti. nie sme ednostavni luge, i ako naucime da se spravime so emociite, ke mrdneme ponapred. ucime brgu, se nadevam. samo sto kako i sekogas niz istorijata, odvnatre se jademe. vo sekoj slucaj ti blagodaram za toa sto seuste naogas vreme da pisnes nekoj zbor. i nemoj da mislis deka profilot na onie sto ti gi citaat statiite e ednakov na toj sto ti praka komentari. pozdrav

Dedo Boris - Bitola
Bidejkji se ushte se trudite , da go trasirate vasheto gledishte , kako nasha alternativa za vlez vo Evroatlanskiot svet,a da ne go zagrozime identitetot,go imate mojot respekt. Vo duhot na poslednoto,Vi sovetuvam,pred da ja podnesete Dr.disertacijata,ushte ednash da ja posetite Tikveshijata nasha.Prashajte vo Kavadarci :"Kadee patot za Disan,t.e.Kako Medo otshol do tamo".Kolku da ne vi bide badijala makata za patot do doktoratot.

Jov
„Луѓето ја имаат таа сличност со децата, што стануваат неучтиви кога ќе ги размазиме;заради тоа не смееме према никого да бидеме премногу попустливи и љубезни.Како што по правило, нема да го изгубиме пријателот доколку одбиеме да му дадеме заем, а многу лесно доколку му дадеме, така исто нема лесно да го изгубиме, доколку кон него се покажуваме поносито и нешто малку немарно, но често ќе го изгубиме, доколку кон него сме премногу пријатни и предусретливи, бидејќи тој тогаш станува арогантен и неподнослив, а поради тоа, помеѓу нас ќе дојде до раскин.А особено помислата дека ни се потребни, луѓето просто не можат да ја поднесат;неа редовно ја следат обест и ароганција(Шопенхауер, „Парерга и паралипомена“). Драг пријателе, коментарите на „Мусо“ и „Илија“ ви се мала премиса, за да останеме пријатели.Плиснување со ладна вода. Кога еден таков гение како Шопенхауер ќе каже дека јужњаците се многу повисоко од северњаците интелектуално(„Светот како волја и представа“), верувајте дека е во право, за да не се изложувате себе си на непријатности во иднина.Пропуштивте да кажете дека Русија е членка на Советот на Европа, а Америка не е.За секој нормален човек, многу поважен е Советот на Европа од НАТО и ЕУ.Започнат е процесот на ратификација на Европската конвенција за човекови права од страна на ЕУ, што ќе значи дека Европскиот суд за човекови права ќе биде хиерархиски надреден над Судот на ЕУ во Луксембург.Значи, Русија во моментов исполнува повисоки стандарди за човековите права, бидејќи ја има ратификувано Европската конвенција за човекови права, а ЕУ во однос на човековите права ќе ги исполни стандардите на Русија, дури откако ќе ја ратификува Европската конвенција за човекови права.Значи, кога се во прашање човековите права ЕУ не е организација за фалење.Допрва треба да учи од Советот на Европа, па и од Русија.

Што?
Што напиша,бре,Љупчо?!!!!!!!!Исус и коските ги однесе на небо?Ги разбираш работите колку и Мико!

Љупчо
Мусо, извини ама една исправка: Телесната објава на Бога во Исуса Христа и Неговата објава во Духот Свети е концептот на Христијанството. И тој е сосема различен од концептот Алах. Значи, ниту се работи за ист Бог, ниту пак за било каква сличност. Мухамед беше пророк, и неговите коски се тука на земјата. А Христос воскресна и се вознесе, и со тоа ни се објави дека е живиот Бог, сеприсутен и денес и сега и овде преју Духот Свети и Неговиот жив Божји збор - Библијата. Значи, Мико е во право за разликите и знае точно што зборува и тоа е Библискиот концепт и тоа е верата во Христос - Христијанската вера (православна, католичка, протестантска, сеедно, тоа се само наслови).

Идентитет
Единствен идентитет што Тито го загушуваше беше српскиот и бугарскиот(во Македонија и Јужна србија).Се форсираа македонскиот, црногорскиот,муслиманскиот, албанскиот...Учи,Мико,учи!

Utka
Totalna utka ,Miko!Stalno ti se slucuva taoa,ama so ovoj tekst epen eja upsrka!Vreme e da go promenis zanaetot,od tebe analiticar ne biduva!

ilija
...edinstevniot identitet sto se obiduvase da se iskoreni vo sssr bese ruskiot tokmu kako nositel na nekogasna mokna imperija dodeka drugite kako muslimanskite republiki koi bea formirani, a osobeno na gruzija, estonija, latvija i letonija bese potiknuvan forsirani i razvivan...zatoa ne tropaj bez veze tekstovite gi citaat i lugje koi mnogu dobro ja znaat togasnata realnost za razlika od tebe koj se hranese od paranoicna propaganda

ilija
zosto nem anitu eden "zapdnjak" a da ne bide rusofob vo najmala merka iako fobijata cesto e i omraza kon se rusko...daleku e istorijata na estonija i makedonija nema ama bas nikakvi slicnosti...na estonija nezavisnosta i bese podarena i toa tokmu od sssr, nakedonija svojata ja izvojuva...ja spomnuvas potoa okupacijata na estonija tokmu od sssr vo 1940 a go preskoknuvas najmracniot period vo evropa vo koja estonija srcdeno i so site svoi kapaciteti bese sojuznik na nacisticka germanija, so svoi vojnici i vojska ucestvuvase vo brutalnite kolezi nasekade niz okupiraniot sssr, toa budenje na nacizmot se slucuva i denes so rusenje na spomenici posveteni na antifasistickata borba vo toj periodi laziranje na istorijata i vozdignuvanje na estonskata istorija tokmu vo toj period...i dvete zemji imaat malcinstvo...vo makedonija albanksoto e mnogu pomalkubrojno od ruskoto vo estonija a gi imaat site prava na konstitutiven narod...vo estonija rusite s epovekje od tretina daleku povekje nakade 40 % a sepka nesmeat da go koristat svojot jazik a i imanjata im se stoniziraat kako i vo drugite balticki republiki, estonij akako i drugite prdezi okolu nea s eprimeni i vo nato i vo eu ne poradi nekoi svoi podobreni standardi tuku poradi granicenjeto so rusija i nivnatya strateska nuznost za zapadot koj do den denes vo rusija gleda neprijatel, barem nemaa nisto postignato vo periodot koga bea primeni denesnicata vekje e razlicna...i porkaj site tie uslovi vo koi zivee ruskoto "malcinstvo" sepak ne e destruktivno vo odnos na takviot postaven sistem iako ima covecko pravo da bide tuku naprotiv ucestvuva bitno t.e presudno bas za toj bruto domasen proizvod...ocigledno e jasna kocnicata za sevkupniot razvoj barem vo evropa...zapadot ne se reformirase posle padot na berlisnkiot zida nivanta javnost kako i ti ste daleku od demokratizacija na sopstvenata svest...ne ste tuka da ucite nekogo tuku da go prifatite i da ziveete so nego dodeka toa ne go sfatite maf e rabotata

do musso
Alo, musso, ne si go razbral covekot. Vakvi tekstovi se teski za tebe. Citaj si crtani, ne se zamaraj.

Musso
Џејсон, пријателе, овој напис ти е целосно промашување. Очито и тебе ти треба плиснување со ладна вода и да се вратиш во реалноста. Прво да ти е јасно и тебе и на сите дека Алах, Јахве, Господ, Lord, Севишен... се изрази за едно те исто - Творецот на светот. Разликата помеѓу религиите е во начинот на кој му се “служи на Бога“ односно по кој “пророк“ се поведува верската свест. Така Христијанството е “верба“ во пророкот - син Божји Исус Христос, а исламот е “верба“ во пророкот Мухамед. Конфесии се разлики во рамки на одделните религии, така во Христијанството има католици, православни, евангелисти, адвентисти..., а во исламот начелно има сунити. шиити, па вахабити, дервиши... Албанците и Македонците не се разликикуваат по вероисповеста, тоа до сега си требало да го сфатиш. Натаму Македонија и Естонија немаат скоро ништо заедничко. Во економска смисла Естонија стои “подобро“ од Македонија која има 5,5 милијарди долари надворешене долг наспорти “еконсомки супериорната Естонија“ со 25 милијарди долари надворешен долг. Малцинства има секаде, не само во Македоноија и Естонија. Албанското во Македонија е толку “лошо третирано“ што албанскиот јазик никако да стане официјален, а во Естонија (според бриселските “стандарди и вредности“) руското малцинство живее во невидени “радост и среќа“ со сите можни малцински права како на пример правото на дишење воздух. Инаку, за твоја информација, дрга Џејсон, во СССР не се креираше советска нација и никој не се обидел Естонците да ги избрише како нација. Во Југославија (онаа на Тито) ијмаше тенденција на создавање “југослованска нација“ со цел за бришење на “малите народи“ при што се успеа да се сокрие и избрише вистинката етничка - јазична и културна различност помеѓу Херцеговците и Босанците кои беа принудени да се декларираат согласно верската припадност (и тоа во комунизмот!) на Срби, Хрвати и Муслимани(!?). На отстрел беа и Македонците и Црногорците, ама ете преживеаа. А кога сме кај вероисповеста, етничикиот Македонец, исто како и етничкиот Албанец може да бие и православен и католик и муслиман и евангелиста, секакоп и атеиста, во Естонија (како и кај некои комшии) тоа не е можно. Затоа Џејсоне, биди пријател со Естонците, тоа е добра работа, и јас би сакал да запознаам и да се спријателам со некој Естонец, па и Литванец, Летонец, но немој да правиш паралели и споредби таму каде за тоа нема никаква основа, а особено не ја чепкај веросиповеста. Нејзината слобода барем во Македонија е гарантирана и почитувана.